رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهمنظومهٔ شمسیجرم آسمانی

سمت پنهان ماه Far side of the Moon

سمت پنهان ماه نیمه‌ای از ماه است که عمدتاً از زمین دیده نمی‌شود؛ سطحی پرگودال با دریاهای کمتر که نخستین بار در سال ۱۹۵۹ از فضا عکس‌برداری شد.

سمت پنهان ماه
NASA / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

مشخصات

کاشفلونا ۳
زمان کشف۷ اکتبر ۱۹۵۹

از ویکی‌داده (CC0).

ماه تقریباً یک روی خود را به زمین نشان می‌دهد؛ به‌سبب رخگردی، بخش‌های کوچکی از لبهٔ سمت دیگر نیز در زمان‌های مختلف دیده می‌شوند. این نیمه را سمت پنهان ماه می‌نامند. به آن اغلب «سمت تاریک» می‌گویند که نادرست است، چون این سمت هم مانند سمت رو به زمین در طول ماه روز و شب دارد.

## چرا همیشه یک روی ماه را می‌بینیم؟
علت قفل‌شدگی جزرومدی است. دورهٔ چرخش ماه به دور خودش با دورهٔ گردشش به دور زمین برابر است، پس همان سمت همیشه رو به ما می‌ماند. اما به‌دلیل کمی کشیدگی مدار و کجی محور، در طول زمان حدود ۵۹ درصد سطح ماه از زمین دیده می‌شود؛ پدیده‌ای به نام لرزش ماه.

## سمت پنهان چه شکلی است؟
ظاهر دو سمت ماه بسیار متفاوت است. روی نزدیک پر از دشت‌های تیرهٔ دریاهای ماه است، اما سمت پنهان بیشتر دهانه‌های برخوردی و پوستهٔ ضخیم‌تر دارد و دریاها در آن بسیار کم‌اند. یکی از بزرگ‌ترین و کهن‌ترین حوضه‌های برخوردی منظومهٔ شمسی، حوضهٔ قطب جنوب–آیتکن، آنجاست. دانشمندان هنوز دلیل قطعی این ناهمگونی را نمی‌دانند.

## تاریخچهٔ مشاهده و فرود
فضاپیمای شوروی «لونا ۳» در سال ۱۹۵۹ نخستین عکس‌ها را از این سمت گرفت و در سال ۱۹۶۸ خدمهٔ آپولو ۸ نخستین انسان‌هایی بودند که آن را با چشم دیدند. در ژانویهٔ ۲۰۱۹ فضاپیمای چانگ‌ای ۴ چین برای نخستین بار روی این سمت فرود آمد. سمت پنهان از امواج رادیویی زمین محافظت می‌شود و همین آن را جایی ایده‌آل برای رادیو‌اخترشناسی می‌کند.

پرسش‌های رایج

  1. سمت پنهان ماه چیست؟

    سمت پنهان ماه نیمه‌ای است که عمدتاً از زمین دیده نمی‌شود؛ رخگردی بخشی از لبه‌های آن را گاهی آشکار می‌کند. چون ماه همیشه یک روی خود را به زمین می‌دهد، این سمت پشت به ماست.

  2. آیا سمت پنهان ماه تاریک است؟

    نه، سمت پنهان ماه هم مانند سمت رو به زمین نور خورشید می‌گیرد. هنگام ماه نو، این سمت کاملاً روشن است.

  3. نخستین عکس سمت پنهان ماه را چه کسی گرفت؟

    نخستین عکس سمت پنهان ماه را فضاپیمای شوروی لونا ۳ در سال ۱۹۵۹ گرفت. پس از آن فضاپیماهای دیگر نقشهٔ دقیق‌تری ساختند.

  4. آیا کسی روی سمت پنهان ماه فرود آمده است؟

    بله، فضاپیمای بی‌سرنشین چانگ‌ای ۴ در سال ۲۰۱۹ روی سمت پنهان ماه فرود آمد. هنوز انسانی بر آن‌جا نرفته است.

منابع

  1. Librations of the Moon · NASA Goddard Space Flight Center

آخرین بازبینی:

فکت علمی

دانستنی‌ها

همهٔ فکت‌ها

اخبار نجوم

در خبرها

تصویر روز ناسا

در تصویرهای روز

همه

در چنین روزی

در تاریخ علم

بخشی از

سمت پنهان ماه بخشی از ماه

در همان خبرها

مدخل‌هایی که با سمت پنهان ماه در یک خبر آمده‌اند.

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از سمت پنهان ماه گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین