رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهزمینجا

دشت کویر Dasht-e Kavir

دشت کویر (کویر نمک یا کویر مرکزی) بیابانی بزرگ و شوره‌زار در مرکز و شمال فلات ایران است که پوششی از نمک، گل و ماسه دارد.

نام‌های دیگر: کویر نمک، کویر مرکزی

دشت کویر
Klára Nováková / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · منبع تصویر

مشخصات

درمرکز و شمال فلات ایران؛ در محدودهٔ چند استان

بر پایهٔ منابع بازبینی‌شدهٔ این مدخل.

دشت کویر یکی از بزرگ‌ترین بیابان‌های ایران است که در میان استان‌های سمنان، تهران، قم، اصفهان، یزد و خراسان گسترده است. بخش زیادی آن را باتلاق‌های نمکی و شوره‌زار پوشانده که زیرپایش سست و پرخطر است. دشت کویر در جنوب‌شرق البرز قرار دارد.

دشت کویر چگونه ساخته شده است؟

فلات مرکزی ایران حوضه‌ای بسته است؛ باران و رودهای فصلی هنگام رسیدن به پست‌ترین نقاط راهی به دریا ندارند و تبخیر می‌شوند. آنچه می‌ماند نمک و رس است که سالیان دراز روی هم انباشته شده. افزون بر این رسوب‌گذاری، لایه‌های ضخیم نمکِ بازمانده از پهنه‌های آبی باستانی نیز در زمین‌شناسی دشت کویر نقش دارند و گنبدهای نمکی ساخته‌اند. در بخش‌هایی از آن، زمین نمک را به صورت پوسته‌ای سخت دارد و زیر آن گل نرم و ناپایدار است. دریاچه‌های نمک، مثل دریاچهٔ نمک نزدیک قم، نیز از همین نوع‌اند. شوری آب‌ها بسیار زیاد است و سطح زمین با فرسایش و بادهای فصلی دگرگون می‌شود.

اقلیم و زیست‌بوم

دشت کویر بارش کم، تابستان‌های داغ و زمستان‌های سرد دارد. با این حال زیست‌بومی ویژه است: پارک ملی کویر و منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ توران پناهگاه حیوانات مقاوم مثل یوزپلنگ آسیایی، آهو و جبیر، و گیاهان شورپسند مانند گز و سیاه‌شور است. در کوهستان‌های اطراف حیات‌وحش غنی‌تری وجود دارد.

دشت کویر برای گردشگری

کویر مرنجاب و ریگ بلند و دریاچهٔ نمک آران و بیدگل، کاروانسراهای قدیمی در مسیر ابریشم و آسمان شب بسیار تاریک، آن را مقصدی محبوب برای نجوم‌نگاری و کویرنوردی ساخته است. آلودگی نوری در بخش‌های دورافتادهٔ آن بسیار کم است. در تابستان کویر خطرناک است و سفر به آن باید با راهنما و آب کافی انجام شود. به‌علاوه نباید با خودرو از جادهٔ اصلی دور شد، چون خطر فرو رفتن در باتلاق نمکی هست.

پرسش‌های رایج

  1. دشت کویر کجاست؟

    دشت کویر در شمال و مرکز فلات ایران، در محدودهٔ چند استان از جمله سمنان، اصفهان، قم و یزد قرار دارد.

  2. کویر و بیابان چه فرقی دارند؟

    بیابان به منطقهٔ خشک با بارش اندک گفته می‌شود، ولی کویر معمولاً بخشی از بیابان است که سطح آن را نمک و رس پوشانده و شوره‌زار است.

  3. آیا در دشت کویر می‌توان زندگی کرد؟

    زندگی در بخش مرکزی تقریباً غیرممکن است، ولی در حاشیه‌ها روستاهایی با کشاورزی محدود و دامداری وجود دارد.

  4. بهترین زمان دیدن کویر چه موقع است؟

    پاییز و اوایل بهار بهترین زمان‌اند. تابستان بسیار گرم است و زمستان شب‌های سرد دارد.

منابع

  1. Iran’s Great Salt Desert · NASA

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از دشت کویر گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین