رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهزمینجا

رشته‌کوه البرز Alborz

رشته‌کوه البرز رشته‌کوهی چین‌خورده در شمال ایران است که از شمال‌غرب تا شمال‌شرق و در امتداد جنوب دریای خزر کشیده شده و دماوند، بلندترین قلهٔ ایران، در آن قرار دارد. طول آن حدود ۶۰۰ کیلومتر است.

نام‌های دیگر: البرز، کوه‌های البرز

رشته‌کوه البرز
Hansueli Krapf / Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 · منبع تصویر

مشخصات

ارتفاع از دریا۵٬۶۱۰ متر
مساحت۱۵۵٬۹۷۰ کیلومتر مربع

از ویکی‌داده (CC0).

رشته‌کوه البرز کمانی بلند از کوهستان‌هاست که از مرز آذربایجان در شمال‌غرب، پیرامون جنوب دریای خزر می‌گذرد و تا خراسان شمالی در شمال‌شرق ادامه دارد. طول آن حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ کیلومتر و عرضش از ۳۰ تا ۱۳۰ کیلومتر است. البرز مرز طبیعی میان نوار پرباران ساحلی خزر و فلات خشک ایران مرکزی است.

بلندترین قله‌های البرز

دماوند با حدود ۵۶۰۹ متر بلندترین قلهٔ آن و کل ایران است. علم‌کوه با حدود ۴۸۵۰ متر دومین قلهٔ بلند البرز و از دشوارترین دیوارهای سنگی منطقه است و تخت سلیمان هم از قله‌های بلند دیگر آن است. کوه‌های البرز مرکزی با چند یخچال کوچک و برف بیشتر سال همراه‌اند و پیست‌های اسکی دیزین، شمشک و توچال بر دامنهٔ آن قرار گرفته‌اند.

البرز چگونه به وجود آمد؟

البرز نتیجهٔ فشارهای زمین‌ساختی ناشی از نزدیک شدن صفحهٔ عربی به اوراسیا و حرکت‌هایی است که پوسته را چین داده و بالا آورده است (کوه‌زایی). چند هزار متر بالا آمدنِ آن در چند ده میلیون سال اخیر رخ داده است. این کوه‌ها هنوز بالا می‌آیند و گسل‌هایی مثل مشا و شمال تهران (گسل‌های ایران) در آن فعال‌اند و زلزله‌هایی چون منجیل از آن برخاسته است.

اقلیم و زیست‌بوم

دامنهٔ شمالی البرز رطوبت دریای خزر را می‌گیرد و پوشیده از جنگل‌های هیرکانی است. این جنگل‌های کهن در سال ۲۰۱۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند. دامنهٔ جنوبی خشک‌تر است و استپ دارد. البرز آب شرب تهران و کرج و دشت‌های اطراف را از رودخانه‌هایی مانند کرج و جاجرود و سدهای لار و امیرکبیر تأمین می‌کند.

پرسش‌های رایج

  1. البرز چند متر ارتفاع دارد؟

    بلندترین قلهٔ البرز، دماوند، حدود ۵۶۰۹ متر ارتفاع دارد. متوسط ارتفاع رشته‌کوه بسیار کمتر است.

  2. البرز در کجای ایران است؟

    البرز در شمال ایران، در جنوب دریای خزر، از آذربایجان تا گلستان و خراسان شمالی کشیده شده است.

  3. چرا دامنهٔ شمالی البرز پرباران است؟

    هوای مرطوب دریای خزر به دیوارهٔ البرز برخورد می‌کند و بالا می‌رود، سرد می‌شود و باران می‌بارد. دامنهٔ جنوبی در سایهٔ بارانی می‌ماند و خشک‌تر است.

  4. آیا البرز لرزه‌خیز است؟

    بله. گسل‌های فعال زیادی در البرز هست و زلزله‌هایی مثل رودبار و منجیل در ۱۳۶۹ از آن برخاسته است. پایتخت در دامنهٔ جنوبی آن قرار دارد.

منابع

  1. Hyrcanian Forests · UNESCO

آخرین بازبینی:

راهنما و مقاله

برای خواندن بیشتر

همه

زیرمجموعه‌ها

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از رشته‌کوه البرز گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین