آلودگی نوری Light pollution

آلودگی نوری یعنی نور مصنوعی که بی‌نیاز، بیش از اندازه یا به سمتی نادرست پخش می‌شود. این پدیده در شهرها شدیدتر است، اما تا فاصلهٔ دور از آنها هم می‌رسد. بر پایهٔ مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۶، حدود ۸۰ درصد مردم جهان زیر آسمان آلوده به نور زندگی می‌کنند و برای حدود یک‌سوم مردم جهان راه شیری دیگر قابل دیدن نیست.

آلودگی نوری چند نوع دارد؟

• درخشش آسمان (skyglow): هالهٔ روشنی بالای شهرها.
• خیرگی: نور تند که چشم را اذیت می‌کند.
• تجاوز نور: نوری که به جایی که نباید می‌افتد، مثل پنجرهٔ اتاق خواب.
• ازدحام نور: چراغ‌های زیاد و درهم.

اثرات آلودگی نوری

ستاره‌های کم‌نور و سحابی‌ها برای رصدگران از میان می‌روند. هر چه آسمان روشن‌تر باشد، رصد دشوارتر است و اخترشناسی آماتوری و عکاسی نجومی آسیب می‌بینند. تاریکی آسمان را با مقیاس بورتل می‌سنجند.

نور شبانه بر جانداران هم اثر دارد: پرندگان مهاجر را گیج می‌کند، لاک‌پشت‌های نوزاد را از مسیر دریا منحرف می‌کند و بر ریتم زیستی گیاهان و جانوران اثر می‌گذارد. در انسان نیز نور شب می‌تواند ترشح ملاتونین را کم و خواب را مختل کند.

چگونه آلودگی نوری را کم کنیم؟

• استفاده از چراغ‌های محافظ‌دار که نور را فقط رو به پایین بتابانند.
• انتخاب نور گرم‌تر و کم‌شدت و خاموش یا کم‌نور کردن چراغ‌های غیرضروری.
• زمان‌سنج و حسگر حرکت برای روشنایی بیرون خانه.

بسیاری از شهرها و پارک‌ها «آسمان تاریک» تعیین کرده‌اند تا آسمان شب حفظ شود.

پرسش‌های رایج

### آلودگی نوری چیست؟
آلودگی نوری نور مصنوعی زیاد یا نابه‌جا در شب است که آسمان تاریک را روشن می‌کند و ستارگان را کم‌رنگ می‌سازد.

### آلودگی نوری چه ضرری دارد؟
آلودگی نوری دیدن ستارگان را دشوار می‌کند، جانوران را گیج می‌کند و ممکن است خواب و سلامت انسان را مختل کند.

### چرا در شهر ستاره‌ها کمتر دیده می‌شوند؟
چون نور چراغ‌های شهر در جو پخش می‌شود و آسمان را روشن می‌کند، پس ستارگان کم‌نور در آن گم می‌شوند.

### آلودگی نوری را چگونه کم کنیم؟
با چراغ‌های محافظ‌دار، نور کم‌شدت و گرم، و خاموش کردن روشنایی‌های غیرضروری می‌توان آلودگی نوری را کم کرد.