تلسکوپ بسیار بزرگ اروپایی (ELT) پروژهٔ رصدخانهٔ جنوبی اروپا است و آینهٔ اصلی‌اش با قطر ۳۹ متر، پس از پایان ساخت، بزرگ‌ترین تلسکوپ نوری و فروسرخ نزدیک جهان خواهد بود. جایگاهش قلهٔ سرو آرمازونس در صحرای آتاکاما در شیلی است، جایی با آسمان بسیار تاریک و خشک.
ELT چگونه ساخته شده است؟
آینهٔ اصلی از ۷۹۸ قطعهٔ شش‌ضلعی ساخته میشود که هر کدام حدود ۱٫۴ متر پهنا دارند و با حسگرها در هماهنگی دقیق نگه داشته می‌شوند. این رویکرد قطعه‌قطعه، که پیش‌تر در تلسکوپ‌های کک به‌کار رفت، ساخت آینه‌ای به این بزرگی را شدنی می‌کند. ELT از چند آینهٔ دیگر هم استفاده می‌کند، از جمله آینه‌ای تطبیقی (M4) که به‌صورت زنده شکل می‌گیرد تا اختلال جو را جبران کند. همین «اپتیک تطبیقی» به آن اجازه می‌دهد تصاویری به‌مراتب واضح‌تر از ظرفیت‌های جو بدهد.
ساخت پروژه از سال ۲۰۱۷ آغاز شد، و نخستین نور فنی آن بنا بر برنامهٔ بازنگری‌شدهٔ ESO در ۲۰۲۵ برای مارس ۲۰۲۹ و رصد علمی برای دسامبر ۲۰۳۰ برنامه‌ریزی شده است. این تاریخ‌ها ممکن است تغییر کنند.
هدف‌های علمی ELT چیست؟
- سیاره‌های فراخورشیدی: ELT می‌تواند تصویر مستقیم سیاره‌های کوچک‌تر را بگیرد و جو آن‌ها را بررسی کند و نشانه‌هایی از رد پای زیستی جست‌وجو کند.
- کهکشان‌های نخستین: مشاهدهٔ ستاره‌ها و کهکشان‌های دوران آغازین کیهان.
- کیهان‌شناسی: سنجش دقیق‌تر شتاب انبساط جهان و آزمایش ثابت‌بودن ثابت‌های بنیادی.
- ستاره‌شناسی نزدیک: رصد ستاره‌ها در کهکشان‌های دور و سیاه‌چاله‌ها.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| قطر آینهٔ اصلی | ۳۹ متر |
| شمار قطعه‌ها | ۷۹۸ |
| جایگاه | آرمازونس، شیلی |
| سازمان | رصدخانهٔ جنوبی اروپا |
پرسش‌های رایج
### تلسکوپ بسیار بزرگ اروپایی کجا ساخته میشود؟
در کوه سرو آرمازونس در صحرای آتاکامای شیلی ساخته میشود.
### آینهٔ ELT چقدر بزرگ است؟
آینهٔ اصلی تلسکوپ بسیار بزرگ اروپایی ۳۹ متر قطر دارد و از ۷۹۸ قطعه ساخته میشود.
### ELT کی کار می‌کند؟
نخستین نور تلسکوپ بسیار بزرگ اروپایی برای مارس ۲۰۲۹ و آغاز رصدهای علمی برای دسامبر ۲۰۳۰ برنامه‌ریزی شده است (برنامهٔ ESO در ۲۰۲۵).