دانشنامهپدیده
تگرگ Hail
تگرگ بارشی از گلوله‌های یخ است که در ابرهای توفانی کومولونیمبوس با جریان صعودی نیرومند ساخته می‌شود و قطر آن دستکم پنج میلیمتر است. تگرگ‌های درشت به محصولات کشاورزی، خودروها و ساختمان‌ها آسیب می‌زنند.
نام‌های دیگر: ژاله
تگرگ (ژاله) یخی است که به‌صورت دانههای گرد یا نامنظم از آسمان میبارد. به تعریف هواشناسی، قطر آن دستکم پنج میلیمتر است؛ دانهٔ کوچکتر را دانهٔ یخ (گرد) مینامند. تگرگ از دل ابرهای توفانی عظیم می‌آید و بیشتر در فصل‌های گرم، به‌ویژه بهار، میبارد.
تگرگ چگونه ساخته می‌شود؟
در یک ابر توفانی، جریان صعودی هوا قطره‌های بسیار سردِ مایع را تا ارتفاعی می‌برد که دما زیر صفر است. هستهٔ یخی کوچکی که آنجا شکل میگیرد، با برخورد قطره‌های فوق‌سرد به آن لایه‌لایه رشد می‌کند. تگرگ چند بار بالا و پایین می‌رود و هر بار لایه‌ای تازه میگیرد؛ اگر آن را ببرید، حلقه‌های متحدالمرکزی مثل پیاز می‌بینید. وقتی سنگینی تگرگ از توان جریان صعودی بیشتر شود، فرو می‌افتد. هر چه جریان صعودی قوی‌تر باشد، تگرگ بزرگ‌تر خواهد بود.
درشت‌ترین تگرگ‌ها
تگرگ‌ها معمولاً اندازهٔ نخود تا گردو هستند، اما در توفان‌های سنگین به اندازهٔ توپ بیسبال و بزرگ‌تر هم می‌شوند. تگرگی که در سال ۲۰۱۰ در ویوین ایالت داکوتای جنوبی آمریکا افتاد، با قطر حدود ۲۰ سانتی‌متر و وزن نزدیک ۹۰۰ گرم، رکورد رسمی آمریکا است. تگرگ‌های بزرگ می‌توانند خودرو را فرو بکوبند و محصولات را نابود کنند. در ایران هم تگرگ بهاره گاه به باغ‌ها و مزارع خسارت می‌زند.
تگرگ چه تفاوتی با برف دارد؟
برف بلورهای ظریف و شش‌گوشه است که در ابرهای سرد و آرام و در هوای زیر صفر تا نزدیک زمین دوام می‌آورند. تگرگ اما یخی کدر یا شفاف و سخت است که در ابرهای ناپایدار و پرتلاطم ساخته می‌شود و می‌تواند حتی در روز گرم تابستان ببارد، چون ذوب شدنش در هنگام سقوط زمان می‌برد. همین ابرها مادر رعد و برق هم هستند.
پرسش‌های رایج
### تگرگ چرا در تابستان هم میبارد؟
تگرگ در ارتفاعی از ابر شکل میگیرد که همیشه زیر صفر است، حتی در تابستان. اگر دانهها درشت باشند و مدت کوتاهی در هوای گرم بمانند، پیش از ذوب شدن به زمین میرسند.
### تگرگ با دانهٔ یخ چه فرقی دارد؟
در تعریف رسمی، تگرگ دستکم پنج میلیمتر قطر دارد و دانههای یخی کوچکتر را دانهٔ یخ یا گرد مینامند.
### آیا میتوان جلوی تگرگ را گرفت؟
برنامههایی مثل افشاندن یدید نقره در ابر برای کاهش اندازهٔ تگرگ آزمایش شده، اما اثربخشی علمی آنها قطعی و همگانی نیست.
### هنگام تگرگ چه باید کرد؟
در ساختمان یا خودرو پناه بگیرید، از پنجرهها دوری کنید و تا پایان بارش بیرون نروید. ماشین را اگر ممکن است زیر سرپناه ببرید.