رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهزمینپدیده

تگرگ Hail

تگرگ بارشی از گلوله‌های یخ است که در ابرهای توفانی کومولونیمبوس با جریان صعودی نیرومند ساخته می‌شود و قطر آن دست‌کم پنج میلی‌متر است. تگرگ‌های درشت به محصولات کشاورزی، خودروها و ساختمان‌ها آسیب می‌زنند.

نام‌های دیگر: ژاله

تگرگ
Kevain25460 / Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 · منبع تصویر

تگرگ (ژاله) یخی است که به‌صورت دانه‌های گرد یا نامنظم از آسمان می‌بارد. به تعریف هواشناسی، قطر آن دست‌کم پنج میلی‌متر است؛ تگرگ کوچک، برف‌دانه و دانهٔ یخ از نظر ساختار و شیوهٔ تشکیل یکسان نیستند و صرف اندازه برای تشخیص آن‌ها کافی نیست. تگرگ از دل ابرهای توفانی عظیم می‌آید و بیشتر در فصل‌های گرم، به‌ویژه بهار، می‌بارد.

تگرگ چگونه ساخته می‌شود؟

در یک ابر توفانی، جریان صعودی هوا قطره‌های بسیار سردِ مایع را تا ارتفاعی می‌برد که دما زیر صفر است. هستهٔ یخی کوچکی که آنجا شکل می‌گیرد، با برخورد قطره‌های فوق‌سرد به آن لایه‌لایه رشد می‌کند. دانهٔ تگرگ ممکن است در ابر بازگردش کند. تغییر شرایط رشد تر و خشک می‌تواند لایه‌های شفاف و کدر بسازد؛ این لایه‌ها الزاماً شمار رفت‌وبرگشت‌ها را نشان نمی‌دهند و همهٔ تگرگ‌ها هم لایه‌دار نیستند. وقتی سنگینی تگرگ از توان جریان صعودی بیشتر شود، فرو می‌افتد. هر چه جریان صعودی قوی‌تر باشد، تگرگ بزرگ‌تر خواهد بود.

درشت‌ترین تگرگ‌ها

تگرگ‌ها معمولاً اندازهٔ نخود تا گردو هستند، اما در توفان‌های سنگین به اندازهٔ توپ بیسبال و بزرگ‌تر هم می‌شوند. تگرگی که در سال ۲۰۱۰ در ویوین ایالت داکوتای جنوبی آمریکا افتاد، با قطر حدود ۲۰ سانتی‌متر و وزن نزدیک ۹۰۰ گرم، رکورد قطر و وزن ثبت‌شدهٔ تگرگ در آمریکا است. تگرگ‌های بزرگ می‌توانند خودرو را فرو بکوبند و محصولات را نابود کنند. در ایران هم تگرگ بهاره گاه به باغ‌ها و مزارع خسارت می‌زند.

تگرگ چه تفاوتی با برف دارد؟

برف بلورهای ظریف و شش‌گوشه است که در ابرهای سرد و آرام و در هوای زیر صفر تا نزدیک زمین دوام می‌آورند. تگرگ اما یخی کدر یا شفاف و سخت است که در ابرهای ناپایدار و پرتلاطم ساخته می‌شود و می‌تواند حتی در روز گرم تابستان ببارد، چون ذوب شدنش در هنگام سقوط زمان می‌برد. همین ابرها مادر رعد و برق هم هستند.

پرسش‌های رایج

  1. تگرگ چرا در تابستان هم می‌بارد؟

    تگرگ در ارتفاعی از ابر شکل می‌گیرد که همیشه زیر صفر است، حتی در تابستان. اگر دانه‌ها درشت باشند و مدت کوتاهی در هوای گرم بمانند، پیش از ذوب شدن به زمین می‌رسند.

  2. تگرگ با دانهٔ یخ چه فرقی دارد؟

    تگرگ معمولاً دست‌کم پنج میلی‌متر قطر دارد و با رشد یخ در ابر توفانی ساخته می‌شود. دانهٔ یخ (ice pellets) معمولاً از یخ‌زدن قطره‌های باران یا برف ذوب‌شده هنگام سقوط پدید می‌آید؛ تفاوت فقط در اندازه نیست.

  3. آیا می‌توان جلوی تگرگ را گرفت؟

    برنامه‌هایی مثل افشاندن یدید نقره در ابر برای کاهش اندازهٔ تگرگ آزمایش شده، اما اثربخشی علمی آن‌ها قطعی و همگانی نیست.

  4. هنگام تگرگ چه باید کرد؟

    در ساختمان یا خودرو پناه بگیرید، از پنجره‌ها دوری کنید و تا پایان بارش بیرون نروید. ماشین را اگر ممکن است زیر سرپناه ببرید.

منابع

  1. Hail · WMO International Cloud Atlas
  2. Thunderstorm Hazards - Hail · NOAA
  3. Record Setting Hail Event in Vivian on July 23, 2010 · NOAA National Weather Service

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از تگرگ گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین