باران Rain

باران قطره‌های آبی است که از ابر می‌ریزد و به سطح زمین می‌رسد. قطرهٔ باران معمولاً قطری حدود نیم میلی‌متر تا چند میلی‌متر دارد؛ قطره‌های کوچک‌تر را نم‌نم یا ریزش می‌نامند. باران پیوند دریا، جو و خشکی در چرخهٔ آب است: آب از اقیانوس‌ها و خاک تبخیر می‌شود، در ابر چگالیده می‌شود و به شکل باران برمی‌گردد.

باران چگونه می‌بارد؟

یک قطرهٔ ابر آن‌قدر کوچک است که برای تبدیل شدن به قطرهٔ باران باید حجمش حدود یک میلیون برابر شود. این کار به دو شیوه انجام می‌شود. در ابرهای گرم، قطره‌های بزرگ‌تر هنگام سقوط به قطره‌های کوچک‌تر برخورد می‌کنند و آن‌ها را می‌بلعند. در ابرهای سرد، بلورهای یخ روی خود بخار آب جمع می‌کنند، سنگین می‌شوند و می‌افتند و در راه پایین، اگر هوا گرم باشد، ذوب می‌شوند و باران می‌شوند. در غیر این صورت به شکل برف یا تگرگ می‌رسند.

چرا بوی باران خاص است؟

بوی خاک پس از باران را «پتریکور» می‌نامند. این بو از ترکیباتی مثل ژئوسمین می‌آید که باکتری‌های خاک می‌سازند و برخورد قطره‌های باران آن‌ها را با ذره‌های ریز به هوا می‌پراکند.

باران اسیدی چیست؟

آب باران به‌طور طبیعی کمی اسیدی است، با pH حدود ۵٫۶، چون کمی دی‌اکسید کربن هوا را در خود حل می‌کند. هرگاه گوگرد و اکسیدهای نیتروژن حاصل از سوخت‌های فسیلی در آن حل شوند، pH کمتر می‌شود و باران اسیدی رخ می‌دهد که به جنگل‌ها، دریاچه‌ها و بناها آسیب می‌زند.

بارش در ایران

ایران بیشتر خشک و نیمه‌خشک است و میانگین بارش سالانهٔ کشور حدود یک‌سوم میانگین جهانی است. بخش عمدهٔ بارش در پاییز تا بهار و از سامانه‌های غربی می‌رسد. سواحل خزر پربارش‌ترین بخش کشورند، در حالی که کویرهای مرکزی کمترین بارش را دارند. بارندگی به جبهه‌های هوا و رشته‌کوه‌های ایران وابسته است.

پرسش‌های رایج

### باران چطور تشکیل می‌شود؟
بخار آب در ابر به قطره‌های ریز تبدیل می‌شود و این قطره‌ها با برخورد و پیوستن به هم یا با رشد بلورهای یخ بزرگ‌تر می‌شوند. وقتی سنگین شوند و جریان صعودی نتواند آن‌ها را نگه دارد، به صورت باران فرود می‌آیند.

### چرا گاهی ابر هست ولی باران نمی‌بارد؟
قطره‌های بسیاری از ابرها هیچ‌گاه به اندازهٔ کافی بزرگ نمی‌شوند و پیش از رسیدن به زمین تبخیر می‌شوند. برای باران، ابر باید ضخیم و پر از آب باشد و سازوکار رشد قطره‌ها هم فعال شود.

### باران شکل قطره‌ای دارد؟
قطرهٔ باران اشک‌مانند نیست. قطره‌های کوچک تقریباً کروی‌اند و قطره‌های درشت‌تر هنگام افتادن مانند نان همبرگر، با زیر پهن‌تر، می‌شوند.

### یک قطرهٔ باران با چه سرعتی می‌افتد؟
قطره‌های درشت‌تر باران با سرعتی حدود ۹ متر بر ثانیه، یعنی نزدیک ۳۰ کیلومتر بر ساعت، به زمین می‌رسند. قطره‌های ریزتر کندتر می‌افتند و مقاومت هوا سرعتشان را محدود می‌کند.