رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir

دانشنامهدانشمند

غیاث‌الدین جمشید کاشانی Jamshid al-Kashi

غیاث‌الدین جمشید کاشانی (حدود ۱۳۸۰ تا ۱۴۲۹ میلادی) ریاضی‌دان و ستاره‌شناس ایرانی بود که عدد π را تا شانزده رقم اعشار حساب کرد، کسرهای اعشاری را رواج داد و در رصدخانهٔ سمرقند کار می‌کرد.

نام‌های دیگر: جمشید کاشانی

جمشید مسعود کاشانی در کاشان زاده شد و بیشتر عمرش را در دربار الغ‌بیگ در سمرقند گذراند. او را از بزرگ‌ترین ریاضی‌دانان دورهٔ اسلامی می‌دانند. شرح فعالیت‌هایش را در نامه‌هایی به پدر نوشت که یکی از منابع مهم تاریخ رصدخانهٔ سمرقند است.

## کاشانی چه دستاوردهایی داشت؟
در کتاب «رسالهٔ محیطیه» او عدد π را با دقتی بی‌سابقه، در حدود شانزده رقم اعشار، حساب کرد؛ این دقت حدود ۱۸۰ سال بعد، با محاسبهٔ لودولف فان سولن، در اروپا برابر شد. کتاب «مفتاح الحساب» او خلاصه‌ای کاربردی از حساب و جبر و هندسه و کسرهای اعشاری است. روشی هم برای محاسبهٔ سینوس یک درجه ارائه داد که با تکرار ساده به مقداری بسیار دقیق می‌رسید.

در ستاره‌شناسی، «زیج خاقانی» را نوشت که تکمیل زیج ایلخانی بود و در دوران پیش از زیج سلطانی الغ‌بیگ نوشته شد. «نزهة الحدائق» او دربارهٔ ابزارهای نجومی است و «طبق المناطق» دستگاهی برای یافتن موقعیت سیارات و ماه بدون محاسبه است. او نخستین مدیر رصدخانهٔ سمرقند بود و پس از مرگ او قاضی‌زادهٔ رومی جایش را گرفت.

## پایان زندگی
او حدود سال ۱۴۲۹ در سمرقند یا نزدیک آن درگذشت و کارش را علی قوشچی و دیگران پی گرفتند.

## پرسش‌های رایج
### جمشید کاشانی چه کسی بود؟
جمشید کاشانی ریاضی‌دان و ستاره‌شناس ایرانی سدهٔ پانزدهم میلادی و از دانشمندان رصدخانهٔ سمرقند بود.

### کاشانی عدد π را تا چند رقم حساب کرد؟
او π را تا شانزده رقم اعشار درست محاسبه کرد.

### کاشانی کجا کار می‌کرد؟
او در رصدخانهٔ سمرقند در دربار الغ‌بیگ کار می‌کرد و نخستین مدیر آن بود.

### مهم‌ترین کتاب او کدام است؟
«مفتاح الحساب» و «رسالهٔ محیطیه» از مشهورترین آثار ریاضی او هستند.