محمد طراقای، معروف به الغبیگ، نوهٔ تیمور و فرمانروای ماوراءالنهر بود. او به‌جای لشکرکشی بیشتر به دانش علاقه داشت و سمرقند را به یکی از مراکز علمی جهان تبدیل کرد. در آنجا با دانشمندانی مانند غیاث‌الدین جمشید کاشانی و قاضی‌زاده رومی همکاری کرد.
رصدخانهٔ سمرقند
رصدخانهٔ الغبیگ در دههٔ ۱۴۲۰ میلادی ساخته شد و ادامهٔ سنت رصدخانه‌هایی مانند مراغه بود، که خواجه نصیرالدین طوسی بنیان گذاشته بود. مهم‌ترین ابزار آن سدس فخری، یک ششخان غول‌پیکر با شعاع حدود ۴۰ متر بود که بخشی از آن را در زیرزمین ساخته بودند. اندازهٔ بزرگ ابزار رصد با دقت بیشتر را ممکن می‌کرد.
زیج سلطانی
حاصل رصدها در زیج الغبیگ یا زیج سلطانی گرد آمد. در آن موقعیت حدود ۱۰۱۸ ستاره دوباره رصد و اندازه‌گیری شد؛ فهرستی مستقل و تازه، پس از آنکه بطلمیوس و عبدالرحمان صوفی (نویسندهٔ صورالکواکب) فهرست‌های پیشین را ساخته بودند. طول سال نجومی را حدود ۳۶۵ روز و ۶ ساعت و ۱۰ دقیقه به دست آورد که کمتر از یک دقیقه با مقدار امروزی فاصله دارد. زیج او تا قرن‌ها در آسیا استفاده می‌شد و در سدهٔ هفدهم بخش‌هایی از آن را جان گریوز و توماس هاید در آکسفورد ترجمه و چاپ کردند. دقت آن تا زمان تقی‌الدین و تیکو براهه در سدهٔ شانزدهم بی‌رقیب ماند.
پایان زندگی
الغبیگ در ۱۴۴۹ به دستور پسرش عبداللطیف کشته شد. پس از او رصدخانه رها شد و رو به ویرانی رفت و جایش تا سال ۱۹۰۸ گم بود، تا آنکه باستان‌شناسی روسی بقایای سدس فخری را یافت.
پرسش‌های رایج
### الغبیگ که بود؟
الغبیگ فرمانروای تیموری سمرقند و ستارهشناسی بود که رصدخانه ساخت و زیج سلطانی را پدید آورد.
### زیج الغبیگ چه چیزی را فهرست کرده است؟
زیج الغبیگ موقعیت حدود ۱۰۱۸ ستاره و جدولهای حرکت سیارات، خورشید و ماه را در بر دارد.
### رصدخانهٔ الغبیگ کجا بود؟
رصدخانهٔ الغبیگ در سمرقند، در ازبکستان امروزی، ساخته شد و بقایای سدس فخری آن هنوز دیدنی است.
### الغبیگ چگونه درگذشت؟
الغبیگ در سال ۱۴۴۹ میلادی به دستور پسرش عبداللطیف کشته شد.