روز ژولیانی Julian day

محاسبهٔ فاصلهٔ میان دو تاریخ با تقویم‌های رایج دشوار است: ماه‌ها طول متفاوت دارند، سال کبیسه داریم و تقویم‌ها عوض شده‌اند. ستاره‌شناسان برای ساده‌کردن کار شمارندهٔ روزی را به کار می‌برند که فقط یک عدد است: روز ژولیانی (Julian Day).

روز ژولیانی چیست؟

روز ژولیانی عددی است که از لحظهٔ مبدأ مشخصی به بعد روزها را پشت‌سرهم می‌شمارد. مبدأ آن ظهر به وقت گرینویچ در یکم ژانویهٔ ۴۷۱۳ پیش از میلاد (تقویم ژولیانی) است. این سامانه را ژوزف اسکالیگر در سال ۱۵۸۳ پیشنهاد داد و نام آن ربطی به ژولیوس سزار ندارد؛ از نام پدر او گرفته شده است. روز ژولیانی می‌تواند کسر داشته باشد: عدد ۲۴۵۱۵۴۵٫۰ مربوط به ظهر ۱ ژانویهٔ ۲۰۰۰ است.

چرا به آن نیاز داریم؟

وقتی می‌خواهیم دورهٔ یک ستارهٔ متغیر را حساب کنیم یا فاصلهٔ دو گرفتگی را بسنجیم، کافی است دو روز ژولیانی را از هم کم کنیم. نیازی به شمردن ماه‌ها و سال‌های کبیسه نیست. در رصد ستارگان متغیر، تاریخ همهٔ مشاهدات به این شکل ثبت می‌شود. همچنین تفاوت ظهر تا نیمه‌شب به‌سادگی کسر ۰٫۵ است.

چگونه حساب می‌شود؟

برای تاریخ‌های میلادی، فرمول‌های ساده وجود دارد که سال و ماه و روز را به عددی تبدیل می‌کنند. نرم‌افزارها و تقویم‌های نجومی این تبدیل را انجام می‌دهند. گونهٔ کوتاه‌شدهٔ آن، روز ژولیانی تعدیل‌شده (MJD) است:

این گونه از نیمه‌شب شروع می‌شود و عددهای کوچک‌تری دارد.

پرسش‌های رایج

### روز ژولیانی چیست؟
روز ژولیانی شمارش پیوستهٔ روزهاست که از ظهر ۱ ژانویهٔ ۴۷۱۳ پیش از میلاد آغاز می‌شود و در نجوم برای محاسبهٔ فاصلهٔ زمانی به کار می‌رود.

### روز ژولیانی با تقویم ژولیانی یکی است؟
نه. تقویم ژولیانی تقویمی است که ژولیوس سزار برقرار کرد، ولی روز ژولیانی فقط یک شمارنده است. فقط مبدأ آن بر پایهٔ تقویم ژولیانی تعریف شده است.

### چرا روز ژولیانی از ظهر شروع می‌شود؟
چون ستاره‌شناسان شب‌ها رصد می‌کردند و نمی‌خواستند تاریخ وسط شب رصد عوض شود. با شروع از ظهر، یک شب رصد کامل در یک روز ژولیانی می‌ماند.

### روز ژولیانی امروز چقدر است؟
در سال ۲۰۲۶ عدد روز ژولیانی حدود ۲٫۴۶ میلیون است. مقدار دقیق را با نرم‌افزار یا ماشین‌حساب تبدیل تاریخ می‌توان حساب کرد.