تقویم Calendar

مردم از هزاران سال پیش برای دانستن زمان کاشت و برداشت، آیین‌های دینی و حساب‌وکتاب، روزها را می‌شمردند. این شمارش وقتی به قاعده درآمد، تقویم نام گرفت. تقویم‌ها از سه پدیدهٔ آسمانی استفاده می‌کنند: چرخش زمین به دور خود که روز را می‌سازد، گردش ماه به دور زمین که ماه را می‌سازد و گردش زمین به دور خورشید که سال را می‌سازد.

مشکل اصلی همهٔ تقویم‌ها این است که این سه دوره بر هم بخش‌پذیر نیستند: سال خورشیدی حدود ۳۶۵٫۲۴۲ روز و ماه همدوس حدود ۲۹٫۵۳ روز است. تقویم‌ها با تدبیرهایی مثل سال کبیسه این اختلاف را جبران می‌کنند.

انواع تقویم کدامند؟

تقویم خورشیدی سال را با فصل‌ها هماهنگ نگه می‌دارد. تقویم میلادی و گاه‌شماری هجری خورشیدی از این نوع‌اند. تقویم قمری ماه‌ها را با فاز ماه هماهنگ می‌کند و با فصل‌ها هماهنگی ندارد (تقویم قمری). تقویم قمری-خورشیدی مثل تقویم عبری و چینی، هر چند سال یک ماه اضافه می‌کند تا ماه و فصل هر دو هماهنگ بمانند.

تقویم‌ها چطور دقیق می‌شوند؟

تقویم ژولیانی که ژولیوس سزار برقرار کرد، سال را ۳۶۵٫۲۵ روز می‌گرفت و کم‌کم از فصل‌ها عقب افتاد. در ۱۵۸۲ میلادی پاپ گرگوری سیزدهم اصلاحی انجام داد که امروز به تقویم میلادی معروف است و متوسط سال آن ۳۶۵٫۲۴۲۵ روز است. گاه‌شماری هجری خورشیدی که مبنای آن بهار نوروز است، بر پایهٔ لحظهٔ دقیق اعتدال بهاری و رصد نجومی تنظیم می‌شود و بسیار دقیق است. کار عمر خیام و گروهی از اخترشناسان در قرن پنجم هجری به تدوین تقویم جلالی انجامید.

پشت همهٔ این تلاش‌ها شناخت دقیق حرکت زمین به دور خورشید است؛ بدون آن ساختن تقویمی هماهنگ با فصل‌ها ممکن نیست.

پرسش‌های رایج

### تقویم چیست؟
تقویم نظامی برای شمارش و گروه‌بندی روزها در هفته، ماه و سال است که بر پایهٔ حرکت خورشید، ماه یا هر دو ساخته می‌شود.

### چرا تقویم‌های مختلف داریم؟
فرهنگ‌ها بنا به نیاز کشاورزی، دین و حکومت، پدیده‌های آسمانی متفاوتی را مبنا گرفتند. برخی خورشیدی، برخی قمری و برخی ترکیبی هستند.

### چرا سال کبیسه لازم است؟
چون سال خورشیدی دقیقاً عدد صحیحی از روز نیست. یک روز اضافه در برخی سال‌ها باعث می‌شود تقویم با فصل‌ها هماهنگ بماند.

### دقیق‌ترین تقویم کدام است؟
یک پاسخ قطعی ندارد؛ تقویم هجری خورشیدی که بر پایهٔ اعتدال بهاری واقعی تنظیم می‌شود، از نظر هماهنگی با فصل‌ها بسیار دقیق است. تقویم میلادی هم با خطای حدود یک روز در ۳۰۰۰ سال خوب است.