دانشنامهکهکشانها و کیهانمفهوم
مقیاس کارداشف Kardashev scale
مقیاس کارداشف روشی برای ردهبندی تمدنهای پیشرفته بر پایهٔ مقدار انرژیای است که در اختیار دارند؛ نیکلای کارداشف آن را در سال ۱۹۶۴ پیشنهاد کرد و در سه نوع سیارهای، ستارهای و کهکشانی تعریف شده است.
نیکلای کارداشف، اخترفیزیکدان شوروی، در سال ۱۹۶۴ پیشنهاد کرد که برای ردیابی نشانههای تمدنهای فرازمینی، آنها را با مصرف انرژیشان ردهبندی کنیم. ایده ساده است: هرچه تمدنی پیشرفتهتر باشد، انرژی بیشتری مصرف میکند و رد این مصرف، مثلاً به صورت گرمای اضافی، در آسمان دیده میشود.
سه نوع تمدن
توانهای زیر قراردادهای تقریبی رایج امروزیاند؛ در پیشنهاد اصلی سال ۱۹۶۴، نوع اول نزدیک به سطح مصرف انرژی زمین در آن زمان تعریف شده بود.
| نوع | منبع انرژی در دسترس | توان تقریبی |
|---|---|---|
| نوع اول (سیارهای) | کل انرژی رسیده به سیاره از ستارهٔ خود | حدود ۱۰ به توان ۱۶ تا ۱۰ به توان ۱۷ وات |
| نوع دوم (ستارهای) | کل انرژی یک ستاره | حدود ۱۰ به توان ۲۶ وات |
| نوع سوم (کهکشانی) | کل انرژی یک کهکشان | حدود ۱۰ به توان ۳۶ وات |
یک تمدن نوع دوم میتواند با سازهای مانند کرهٔ دایسون کل تابش ستارهٔ خود را بگیرد. تمدن نوع سوم انرژی صدها میلیارد ستاره را به کار میبرد.
جایگاه بشر
برای نمونه، با فرض مصرف حدود ۲۰ تراوات، یعنی ۲ در ۱۰ به توان ۱۳ وات، فرمول پیوسته و لگاریتمی منسوب به کارل ساگان عددی نزدیک ۰٫۷۳ میدهد. این عدد سهمی از نوع اول نیست، بلکه جایگاهی روی یک مقیاس لگاریتمی است. چنین محاسبهای زمان رسیدن بشر به نوع اول را پیشبینی نمیکند.
کاربرد و انتقاد
مقیاس کارداشف بهطور مستقیم در جستوجو برای هوش فرازمینی به کار میآید: اخترشناسان به دنبال رد انرژیهای بزرگ مثل مازاد فروسرخ از ستارگان یا کهکشانهای غیرعادی میگردند. نمونهٔ جنجالی ستارهٔ تبی نیز در همین چارچوب بررسی شد، اگرچه توضیح طبیعی (غبار) محتملتر است. این مقیاس به پارادوکس فرمی و معادلهٔ دریک نیز مربوط میشود.
انتقادهایی هم هست: فرض میکند تمدنها همیشه به دنبال انرژی بیشتر هستند، در حالی که ممکن است فناوریشان کارآمدتر یا فشردهتر شود. همچنین، اگر تمدنی چنان پیشرفته باشد، شاید به مصرف انرژی در آن مقیاس نیازی نداشته باشد.
پرسشهای رایج
مقیاس کارداشف چیست؟
مقیاس کارداشف روشی برای ردهبندی تمدنها بر پایهٔ انرژی در اختیارشان است که سه نوع سیارهای، ستارهای و کهکشانی دارد.
بشر در کدام نوع مقیاس کارداشف است؟
در قرارداد رایج امروزی بشر هنوز به نوع اول نرسیده است. برای مصرف فرضی ۲۰ تراوات، فرمول پیوستهٔ ساگان عددی نزدیک ۰٫۷۳ میدهد؛ این عدد جایگاه روی مقیاس لگاریتمی است و به معنای ۷۳ درصد نوع اول نیست.
تمدن نوع دوم چه کاری میتواند بکند؟
تمدن نوع دوم کل انرژی ستارهٔ خود را مهار میکند، مثلاً با سازهای مثل کرهٔ دایسون که دور ستاره ساخته شود.
منابع
- Transmission of Information by Extraterrestrial Civilizations · N. S. Kardashev; Soviet Astronomy / NASA ADS
آخرین بازبینی:
فکت علمی
دانستنیها
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از مقیاس کارداشف گفتهاند.







