دانشنامهمفهوم
کره دایسون Dyson sphere
کرهٔ دایسون سازهای فرضی است که یک تمدن پیشرفته دور ستارهٔ خود می‌سازد تا بخش بزرگی از انرژی آن را بگیرد؛ این ایده را فریمن دایسون در ۱۹۶۰ مطرح کرد.
فیزیک‌دان آمریکایی‌بریتانیایی فریمن دایسون در مقالهای در مجلهٔ ساینس در ۱۹۶۰ نوشت تمدنی که انرژی بیشتر و بیشتری لازم دارد، سرانجام باید انرژی ستاره‌اش را مهار کند. او سازهای را تصور کرد که ستاره را فرا میگیرد و بیشتر تابشش را جذب می‌کند. نام «کرهٔ دایسون» از همین مقاله مشهور شد، هرچند خود دایسون آن را کرهٔ سخت نمی‌دید.
کرهٔ دایسون چه شکل‌هایی دارد؟
- پوستهٔ دایسون: پوسته‌ای کامل و سخت که ستاره را می‌پوشاند؛ از نظر مکانیکی ناپایدار و با مواد شناخته‌شده تقریباً ناممکن است.
- ابر یا آرایهٔ دایسون: انبوهی از گردآورنده‌های مستقل که در مدارهای گوناگون به دور ستاره می‌گردند؛ نسخهٔ واقع‌بینانه‌تر.
- حباب دایسون: بادبان‌های سبک که با فشار تابش جای خود را نگه می‌دارند، شبیه بادبان خورشیدی.
چرا کرهٔ دایسون مهم است؟
چنین سازهای در مقیاس کارداشف به تمدن نوع ۲ مربوط می‌شود: تمدنی که همهٔ انرژی ستارهٔ خود را به کار میگیرد. خورشید حدود ۳٫۸×۱۰²⁶ وات تولید می‌کند و انسان امروز بخش بسیار کوچکی از آن را مصرف می‌کند.
آیا می‌توان کرهٔ دایسون را پیدا کرد؟
دایسون پیشنهاد کرد کره‌ای که انرژی ستاره را جذب کند، آن را به صورت گرمای اضافی در فروسرخ دوباره تابش می‌کند. پس جست‌وجو برای ستاره‌هایی با تابش فروسرخ بیش از حد انتظار می‌تواند نشانهٔ آن باشد. تا سال ۲۰۲۵ هیچ مورد قطعی یافت نشده است. ستارهٔ تبی با کم‌نوری نامنظمش یک‌بار این گمانه را برانگیخت، اما توضیح طبیعی با گرد و غبار برای آن پذیرفته‌تر شد. این جست‌وجو بخشی از جست‌وجو برای هوش فرازمینی است.
پرسش‌های رایج
### کرهٔ دایسون چیست؟
کرهٔ دایسون سازهای فرضی است که ستارهای را فرا میگیرد تا بیشتر انرژی آن را برای یک تمدن پیشرفته جمع کند.
### چه کسی کرهٔ دایسون را پیشنهاد کرد؟
فریمن دایسون در سال ۱۹۶۰ این ایده را در مقالهای در مجلهٔ ساینس مطرح کرد.
### آیا کرهٔ دایسون وجود دارد؟
تا سال ۲۰۲۵ هیچ کرهٔ دایسون تأییدشدهای شناخته نشده است و فقط یک ایدهٔ نظری برای جستوجوی تمدنهای فرازمینی است.
### کرهٔ دایسون را چگونه شناسایی کنیم؟
کرهٔ دایسون باید با تابش فروسرخ اضافی از ستارهای که نور مرئیاش کم شده است، خود را نشان دهد.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵دایسوناسفر؛ ایدهای فرضیکرهٔ دایسون ابرسازهای فرضی است که ستارهای را فرا میگیرد تا بخش بزرگی از انرژیاش را بگیرد. این ایده فعلاً فقط آزمایشی فکری است.
- ۱۹ مهر ۱۴۰۴دایسوناسفر؛ ایدهای در نظریهدایسوناسفر ابرسازهای فرضی است که یک ستاره را در بر میگیرد و بخش بزرگی از انرژی آن را جذب می‌کند. این ایده آزمایشی فکری است دربارهٔ اینکه تمدنی فضانورد نیازهای انرژیاش را چگونه تأمین می‌کند.
- ۱۲ مهر ۱۴۰۴دایسوناسفر و تابش فروسرخدایسوناسفر ابرسازهای فرضی گرد یک ستاره است. فریمن دایسون در مقالهای در ۱۹۶۰ دربارهٔ جستوجوی منابع مصنوعی تابش فروسرخ ستارهای نوشت؛ اگر نشانهٔ چنین کره‌ای در جستوجوهای نجومی پیدا شود، نشانهٔ هوش فرازمینی خواهد بود.…