نقاط لاگرانژی Lagrange point
نقاط لاگرانژی پنج موقعیت در سامانهٔ دو جسم گردندهاند که در آنها گرانش دو جرم بزرگ و نیروی گریز از مرکز یکدیگر را خنثی میکنند و جرم کوچک میتواند نسبت به آن دو ثابت بماند.

در سامانهٔ دو جرم بزرگ مانند خورشید و زمین، پنج نقطه وجود دارد که جسمی بسیار سبکتر میتواند در آنها با همان دورهٔ مداری دو جرم بزرگ بچرخد و نسبت به آنها در جای خود بماند. این نقاط را با نامهای L1 تا L5 میشناسند و به ریاضیدان فرانسوی ژوزف لویی لاگرانژ نسبت داده میشوند.
## نقاط لاگرانژی کجا هستند؟
سه نقطهٔ نخست روی خطی هستند که دو جرم را به هم وصل میکند. L1 میان دو جرم، L2 پشت جرم کوچکتر و L3 پشت جرم بزرگتر قرار دارد. این سه نقطه را لئونارد اویلر پیشتر یافته بود و پایدار نیستند، یعنی جسم باید با رانشهای کوچک مدارش را اصلاح کند. دو نقطهٔ L4 و L5 هر کدام با دو جرم مثلثی متساویالاضلاع میسازند و اگر جرم یکی از دو جسم بسیار بیشتر از دیگری باشد، پایدارند.
## نقاط لاگرانژی چه کاربردی دارند؟
- تلسکوپ فضایی جیمز وب در نقطهٔ L2 سامانهٔ خورشید–زمین، حدود ۱٫۵ میلیون کیلومتر از زمین، در هالهای دور آن میگردد؛ آنجا سپر آن میتواند همیشه خورشید و زمین را پشت سر نگه دارد.
- رصدخانههایی مانند SOHO برای نظارت بر خورشید در L1 قرار گرفتهاند.
- در L4 و L5 سامانهٔ خورشید–مشتری هزاران سیارک به نام تروجانهای مشتری گرد آمدهاند.
## ریاضی در یک نگاه
در این نقاط برآیند نیروی گرانش دو جرم و نیروی گریز از مرکز در چارچوب چرخان صفر است. محاسبه برای مسئلهٔ سهجسمی محدودشده انجام میشود که در آن جسم سوم جرمی ناچیز دارد.
پرسشهای رایج
نقطهٔ لاگرانژ چیست؟
نقطهٔ لاگرانژ جایی در فضاست که گرانش دو جرم بزرگ و حرکت دورانی آنها اجازه میدهد جسم کوچکی نسبت به هر دو در جای خود بماند.
چند نقطهٔ لاگرانژی وجود دارد؟
برای هر سامانهٔ دوجرمی پنج نقطه وجود دارد: L1 تا L5. فقط L4 و L5 در شرایط مناسب پایدارند.
تلسکوپ جیمز وب کجا قرار دارد؟
جیمز وب در نزدیکی نقطهٔ L2 سامانهٔ خورشید–زمین، حدود ۱٫۵ میلیون کیلومتر دورتر از زمین و در جهت مخالف خورشید، قرار دارد.
چرا نقاط L1 تا L3 ناپایدارند؟
در این نقاط اگر جسم اندکی جابهجا شود، نیروها آن را بازنمیگردانند و از نقطه دورش میکنند. بنابراین مأموریتها با مصرف اندکی سوخت مدار را نگه میدارند.
منابع
- What is a Lagrange Point? · NASA
آخرین بازبینی:
فکت علمی
دانستنیها
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از نقاط لاگرانژی گفتهاند.







