تلسکوپ فضایی جیمز وب James Webb Space Telescope

تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) رصدخانه‌ای مشترک از ناسا، سازمان فضایی اروپا و آژانس فضایی کانادا است. نامش از جیمز وب، مدیر پیشین ناسا، گرفته شده است. در ۴ دی ۱۴۰۰ (۲۵ دسامبر ۲۰۲۱) با موشک آریان ۵ پرتاب شد و در نقطهٔ L2 لاگرانژ، حدود ۱٫۵ میلیون کیلومتر از زمین دورتر در جهت مخالف خورشید، مستقر شد.

جیمز وب چگونه ساخته شده است؟

آینهٔ اصلی ۶٫۵ متری آن از ۱۸ قطعهٔ شش‌ضلعی بریلیوم با پوششی از طلا ساخته شده است، و پس از پرتاب باز شد. ابزارهایش در بخش‌های فروسرخ نزدیک و میانی (از حدود ۰٫۶ تا ۲۸ میکرومتر) کار می‌کنند. برای رصد نور فروسرخ ضعیف، تلسکوپ باید بسیار سرد باشد. به همین دلیل سایبانی پنج‌لایه به اندازهٔ تقریبی یک زمین تنیس آن را از گرمای خورشید و زمین و ماه حفظ می‌کند و دمای آن را به حدود ۴۰ کلوین یا کمتر می‌رساند.

جیمز وب چه می‌کند؟

نخستین تصاویر آن در ۲۱ تیر ۱۴۰۱ (۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۲) منتشر شد. هدف‌های علمی اصلی آن چهار حوزه است:

• کهکشان‌های نخستین: مشاهدهٔ کهکشان‌هایی که چند صد میلیون سال پس از مه‌بانگ شکل گرفته‌اند.
• تولد ستاره‌ها و سیاره‌ها: نگاه به درون سحابی‌ها و دیسک‌های غبار.
• جو سیاره‌های فراخورشیدی: بررسی ترکیب جو با طیف‌سنجی؛ برای نمونه آشکارکردن دی‌اکسیدکربن در جو WASP-39 b.
• تکامل کهکشان‌ها و سیاه‌چاله‌ها.

این تلسکوپ جانشین علمی هابل و اسپیتزر است، اما به‌جای جایگزینی هابل آن را کامل می‌کند، چون هابل بیشتر در نور مرئی و فرابنفش کار می‌کند.

پرسش‌های رایج

### تلسکوپ جیمز وب در کجا قرار دارد؟
جیمز وب در نقطهٔ لاگرانژ L2، حدود ۱٫۵ میلیون کیلومتر از زمین دورتر در جهت مخالف خورشید، قرار دارد.

### جیمز وب با هابل چه تفاوتی دارد؟
جیمز وب بیشتر در نور فروسرخ رصد می‌کند و آینهٔ بزرگ‌تری دارد، ولی هابل در نور مرئی و فرابنفش قوی است و در مدار پایین زمین می‌گردد.

### چرا جیمز وب سایبان دارد؟
برای آنکه بسیار سرد بماند، چون گرمای خود تلسکوپ نور فروسرخ ضعیف را پنهان می‌کند.