رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم

معادلات ماکسول Maxwell's equations

معادلات ماکسول چهار معادلهٔ بنیادین هستند که همهٔ پدیده‌های الکتریکی، مغناطیسی و نوری کلاسیک را توصیف می‌کنند و نشان می‌دهند نور موجی الکترومغناطیسی است.

نام‌های دیگر: معادلات الکترومغناطیس

جیمز کلرک ماکسول در دههٔ ۱۸۶۰ قوانین پراکندهٔ الکتریسیته و مغناطیس را که پیش از او گاوس و فارادی و آمپر یافته بودند، با افزودن یک جملهٔ تازه (جریان جابه‌جایی) در چهار معادله گرد آورد. این معادلات نشان می‌دهند میدان الکتریکی و میدان مغناطیسی دو روی یک سکه‌اند و به هم تبدیل می‌شوند. دستاورد بزرگ ماکسول این بود که سرعت موج الکترومغناطیسی را حساب کرد و دید با سرعت نور برابر است؛ پس نور خود موجی الکترومغناطیسی است.

این چهار معادله چه می‌گویند؟

  • قانون گاوس برای الکتریسیته: بار الکتریکی منبع میدان الکتریکی است.
  • قانون گاوس برای مغناطیس: تک‌قطب مغناطیسی وجود ندارد و خطوط میدان مغناطیسی بسته‌اند.
  • قانون فارادی: میدان مغناطیسی متغیر میدان الکتریکی می‌سازد (القای الکترومغناطیسی).
  • قانون آمپر ـ ماکسول: جریان الکتریکی و میدان الکتریکی متغیر، میدان مغناطیسی می‌سازند.

به زبان ریاضی (در خلأ و بدون بار و جریان):

\nabla\cdot\mathbf{E}=0,\quad \nabla\cdot\mathbf{B}=0,\quad \nabla\times\mathbf{E}=-\frac{\partial \mathbf{B}}{\partial t},\quad \nabla\times\mathbf{B}=\mu_0\varepsilon_0\frac{\partial \mathbf{E}}{\partial t}

چرا معادلات ماکسول اهمیت دارند؟

از این معادلات موج الکترومغناطیسی با سرعت c = 1/√(μ₀ε₀) به دست می‌آید. طیف الکترومغناطیسی از امواج رادیویی تا پرتو گاما همین موج‌هاست. هاینریش هرتس در دههٔ ۱۸۸۰ موج رادیویی را آزمایشگاهی تولید کرد و درستی نظریه را نشان داد. همچنین ناسازگاری این معادلات با مکانیک نیوتنی یکی از انگیزه‌های اینشتین برای ساختن نسبیت خاص بود.

کاربردها

رادیو، تلویزیون، رادار، ارتباطات بی‌سیم، نور و فیبر نوری، موتور و مولد برق و بسیاری از فناوری‌های امروز بر پایهٔ این معادلات طراحی می‌شوند.

پرسش‌های رایج

  1. معادلات ماکسول چیست؟

    معادلات ماکسول چهار معادله‌اند که رفتار میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی را توصیف می‌کنند. همهٔ الکترومغناطیس کلاسیک از آن‌ها نتیجه می‌شود.

  2. ماکسول چه چیزی را کشف کرد؟

    ماکسول نشان داد نور موجی الکترومغناطیسی است و سرعتش از ثابت‌های الکتریکی و مغناطیسی خلأ به دست می‌آید. این کشف الکتریسیته، مغناطیس و نور را یکی کرد.

  3. چرا معادلات ماکسول چهار تا هستند؟

    چهار معادله چهار جنبهٔ مستقل میدان‌ها را می‌گویند: دو معادله دربارهٔ منبع میدان‌ها (بار و نبود تک‌قطبی) و دو معادله دربارهٔ تغییر و تولید یکدیگر.

  4. آیا این معادلات هنوز درست‌اند؟

    بله؛ در مقیاس‌های معمولی کاملاً دقیق‌اند. در مقیاس کوانتومی با الکترودینامیک کوانتومی تکمیل می‌شوند.

منابع

  1. 16.1 Maxwell Equations and Electromagnetic Waves · OpenStax / Rice University

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از معادلات ماکسول گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین