دانشنامهدانشمند
نیکولا تسلا Nikola Tesla
نیکولا تسلا (۱۸۵۶–۱۹۴۳) مهندس و مخترع صربتبار آمریکایی بود که با موتور القایی و سامانهٔ برق متناوب چندفاز، پایهٔ توزیع برق امروزی را گذاشت.
نامهای دیگر: تسلا
نیکولا تسلا در ۱۰ ژوئیهٔ ۱۸۵۶ در روستای اسمیلیان (امروز در کرواسی، در آن زمان در امپراتوری اتریش) در خانوادهٔ صرب زاده شد و در ۷ ژانویهٔ ۱۹۴۳ در نیویورک درگذشت. او در ۱۸۸۴ به آمریکا رفت. مدتی برای توماس ادیسون کار کرد و سپس مستقل شد.
## تسلا چه ساخت؟
مهمترین کار او ساخت موتور القایی و سیستم برق متناوب چندفاز بود. فارادی و دیگران پیشتر القای الکترومغناطیسی را کشف کرده بودند؛ تسلا میدان مغناطیسی چرخان را بهکار گرفت تا موتوری بسازد که بدون جاروبک و تعمیر مداوم کار کند. شرکت وستینگهاوس این امتیازها را خرید و از آن برای شبکهٔ برق متناوب استفاده کرد.
## جنگ جریانها
در دههٔ ۱۸۸۰، ادیسون جریان مستقیم را ترویج میکرد و تسلا و وستینگهاوس جریان متناوب را. برق متناوب را میتوان با ترانسفورمر ولتاژ بالا فرستاد و در مسافتهای دور با اتلاف کمتر رساند. سرانجام این سامانه پیروز شد؛ نمونهٔ آن راهاندازی نیروگاه آبی آبشار نیاگارا (۱۸۹۵) بود.
## دیگر کارهای او
- سیمپیچ تسلا: مدار تشدیدی که ولتاژ بسیار بالای فرکانس زیاد تولید میکند و در نمایشهای علمی دیده میشود.
- پژوهش دربارهٔ رادیو: او در انتقال بیسیم کار کرد؛ ثبت اختراع مارکونی بعدها محل دعوای حقوقی شد و دادگاه عالی آمریکا در ۱۹۴۳ بخشی از ادعاهای آن را باطل کرد و به تقدم کارهای تسلا و دیگران اشاره کرد.
- برج واردنکلیف: طرح او برای انتقال بیسیم پیام و انرژی که با کمبود پول متوقف ماند.
## تسلا و افسانهها
بسیاری ادعاها دربارهٔ او، مثل «پرتو مرگ» یا انرژی رایگان، نه اثبات شدهاند و نه شواهد کافی دارند. اما سهم واقعی او در الکترومغناطیس و صنعت برق انکارناپذیر است. یکای چگالی شار مغناطیسی (میدان مغناطیسی) «تسلا» (T) به یاد او نامیده شده است.
## پرسشهای رایج
### تسلا چه چیزی اختراع کرد؟
مهمترین اختراع او موتور القایی و سامانهٔ برق متناوب چندفاز است. او سیمپیچ تسلا را هم ساخت.
### تفاوت جریان متناوب و مستقیم چیست؟
در جریان مستقیم، جهت جریان ثابت است. در جریان متناوب جهت جریان با بسامد معین عوض میشود و ولتاژ آن با ترانسفورمر بهراحتی تغییر میکند.
### آیا تسلا از ادیسون برتر بود؟
هر دو سهم بزرگی داشتند. در اختلاف بر سر برق، فناوری جریان متناوب که تسلا ترویج میکرد برای شبکههای بزرگ مناسبتر بود و پیروز شد.
### یکای تسلا چیست؟
یکای SI برای چگالی شار مغناطیسی است. میدان مغناطیسی زمین حدود ۵۰ میکروتسلا است.