رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم

میدان مغناطیسی Magnetic field

میدان مغناطیسی ناحیه‌ای در فضاست که در آن بارهای متحرک و مواد مغناطیسی نیروی مغناطیسی حس می‌کنند؛ منشأ آن آهنرباها و جریان‌های الکتریکی است و با تسلا یا گاوس سنجیده می‌شود.

نام‌های دیگر: میدان مغناطیس

میدان مغناطیسی
Mpfiz / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

میدان مغناطیسی کمیتی برداری است که در هر نقطه از فضا جهت و بزرگی دارد. آن را با خطوط میدان نشان می‌دهند: خطوطی بسته که از قطب شمال آهنربا خارج و به قطب جنوب وارد می‌شوند و در جاهایی که متراکم‌ترند، میدان قوی‌تر است. بنا بر قانون نیروی لورنتس، نیروی مغناطیسی بر ذرهٔ باردار عمود بر سرعت آن است. در میدان یکنواخت، اگر سرعت مؤلفه‌ای عمود بر میدان داشته باشد، مسیر دایره‌ای یا مارپیچی می‌شود؛ حرکت کاملاً موازی میدان نیروی مغناطیسی ندارد.

میدان مغناطیسی از کجا می‌آید؟

هر بار الکتریکی متحرک میدان مغناطیسی می‌سازد. در سیم حامل جریان الکتریکی میدانی دایره‌وار پیرامون سیم پدید می‌آید و در سیم‌پیچ این میدان شبیه آهنربای میله‌ای می‌شود. در آهنربای دائمی منشأ میدان حرکت و چرخش الکترون‌های اتم‌هاست. القای الکترومغناطیسی و معادلات ماکسول نشان می‌دهند میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی به هم وابسته‌اند.

میدان مغناطیسی را چگونه می‌سنجند؟

یکای استاندارد آن تسلا (T) است و یکای کوچک‌تر گاوس برابر ۰٫۰۰۰۱ تسلا است. شدت میدان مغناطیسی زمین در سطح حدود ۲۵ تا ۶۵ میکروتسلا است. آهنربای یخچالی چند میلی‌تسلا و دستگاه MRI چند تسلا میدان دارد. وسیلهٔ سنجش آن مغناطیس‌سنج است.

میدان مغناطیسی زمین چه نقشی دارد؟

میدان مغناطیسی زمین که از حرکت آهن مذاب در هستهٔ بیرونی پدید می‌آید، با ساختن مغناطیس‌سپهر بسیاری از ذرات باردار خورشیدی را منحرف می‌کند و از جو محافظت می‌کند. هنگام توفان‌های خورشیدی برخورد این ذرات با جو شفق قطبی می‌سازد.

پرسش‌های رایج

  1. میدان مغناطیسی چیست؟

    میدان مغناطیسی ناحیه‌ای است که در آن بار متحرک یا ماده‌ای مغناطیسی نیرو احساس می‌کند. آهنربا و جریان الکتریکی آن را می‌سازند.

  2. یکای میدان مغناطیسی چیست؟

    یکای میدان مغناطیسی تسلا (T) است و گاوس هم یکای کوچک‌تری است که ده هزار گاوس برابر یک تسلا است.

  3. آیا میدان مغناطیسی خطرناک است؟

    میدان‌های ضعیف روزمره مثل میدان زمین یا آهنربای معمولی بی‌خطرند. میدان‌های بسیار قوی می‌توانند وسایل فلزی را با شدت جذب کنند و در محیط MRI باید رعایت اصول ایمنی شود.

  4. چرا قطب‌نما شمال را نشان می‌دهد؟

    سوزن قطب‌نما آهنربایی کوچک است که با میدان مغناطیسی زمین هم‌جهت می‌شود و قطب شمالش به سمت قطب مغناطیسی شمالی زمین می‌ایستد.

منابع

  1. 11.3 Motion of a Charged Particle in a Magnetic Field · OpenStax / Rice University

آخرین بازبینی:

راهنما و مقاله

برای خواندن بیشتر

همه

فکت علمی

دانستنی‌ها

همهٔ فکت‌ها

اخبار نجوم

در خبرها

تصویر روز ناسا

در تصویرهای روز

همه

در چنین روزی

در تاریخ علم

در همان خبرها

مدخل‌هایی که با میدان مغناطیسی در یک خبر آمده‌اند.

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از میدان مغناطیسی گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین