جریانهای اقیانوسی Ocean current
جریانهای اقیانوسی نام حرکتهای پیوستهٔ آب دریا است که با باد، تفاوت دما و شوری و چرخش زمین به راه میافتند و گرما را در سراسر جهان جابهجا میکنند.
نامهای دیگر: جریان دریایی

اقیانوس ساکن نیست. آب دریا مانند رودهایی عظیم در سطح و عمق جریان دارد؛ گردش عمیق جهانی آن در مقیاس صدها سال رخ میدهد. این جریانها گرما، مواد غذایی و جانداران را جابهجا میکنند و آبوهوای مناطق مختلف را تنظیم میکنند.
چه چیزی جریانها را به راه میاندازد؟
دو دسته نیرو در کارند:
- باد: بادهای پایدار، مانند بادهای تجاری و غربی، آب سطحی را میکشند و جریانهای سطحی را میسازند. باد نقش اصلی در جریانهای بالای چند صد متر دارد.
- چگالی: آب سرد و شور سنگینتر است و فرو میرود، و آب گرمتر جای آن را میگیرد. این جریانها در عمق رخ میدهند.
چرخش زمین هم جریانها را منحرف میکند (اثر کوریولیس): در نیمکرهٔ شمالی به راست و در جنوبی به چپ. به همین دلیل آب در اقیانوسها بهصورت چرخههای بزرگ، به نام گیر (گردابه)، میچرخد.
جریانهای مهم
| جریان | اقیانوس | ویژگی |
|---|---|---|
| خلیج (گلفاستریم) | اطلس شمالی | گرم، اروپای غربی را ملایمتر میکند |
| کوروشیو | اقیانوس آرام | گرم، کنار ژاپن |
| هومبولت (پرو) | اقیانوس آرام | سرد، پر از ماهی |
| جریان قطبی جنوبگان | اطراف قطب جنوب | بزرگترین جریان، دور تا دور زمین |
نوار نقالهٔ بزرگ اقیانوسی
جریانهای سطحی و عمقی به هم میپیوندند و گردش «ترموهالین» را میسازند: آب سرد و شور در شمال اطلس فرو میرود، در عمق به سمت جنوب میرود و پس از قرنها در جاهای دیگر بالا میآید. این گردش گرما را از استوا به عرضهای بالا میرساند. تغییر آن میتواند آبوهوای مناطق را بهشدت عوض کند و پژوهشگران بررسی میکنند آیا گرمایش جهانی آن را کند میکند.
اهمیت جریانها
جریانها بر آبوهوا، ماهیگیری و دریانوردی اثر میگذارند. گرم بودن بریتانیا نسبت به عرض جغرافیاییاش بخشی بهخاطر جریان خلیج است. در مناطقی که آب سرد از عمق بالا میآید، پلانکتون زیاد است و ماهیگیری پررونق. النینو نمونهای از تغییر جریانها است که در سراسر جهان اثر میگذارد. آشغالهای پلاستیکی هم با جریانها جابهجا میشوند و در گردابهها، مثل «لکهٔ زبالهٔ بزرگ اقیانوس آرام»، جمع میشوند.
پرسشهای رایج
جریانهای اقیانوسی چگونه ایجاد میشوند؟
با باد، تفاوت چگالی آب (ناشی از دما و شوری)، و چرخش زمین. باد جریان سطحی و چگالی جریان عمقی را میسازد.
جریان خلیج چه تأثیری دارد؟
جریان خلیج آب گرم را از خلیج مکزیک و دریای کارائیب به اطلس شمالی میرساند و زمستانهای اروپای غربی را ملایمتر میکند.
نوار نقالهٔ اقیانوسی چیست؟
گردش جهانی آبهای سطحی و عمقی که با تفاوت دما و شوری حرکت میکند و گرما را در جهان جابهجا میکند؛ یک دور آن صدها سال طول میکشد.
آیا گرمایش جهانی جریانهای اقیانوسی را تغییر میدهد؟
گرمایش جهانی میتواند گردش واژگونی اطلس را تضعیف کند؛ میزان تغییرات گذشته و آیندهٔ آن همچنان موضوع پژوهش است.
منابع
- What causes ocean currents? · NOAA
آخرین بازبینی:
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از جریانهای اقیانوسی گفتهاند.







