ششضلعی زحل یکی از عجیب‌ترین ساختارهای جوی در منظومهٔ شمسی است. این الگو تقریباً در عرض ۷۸ درجهٔ شمالی زحل قرار دارد و هر ضلع آن حدود ۱۴ هزار کیلومتر است؛ یعنی بلندتر از قطر زمین. پهنای کل آن حدود ۳۰ هزار کیلومتر برآورد می‌شود.
ششضلعی زحل چگونه کشف شد؟
این الگو نخستین‌بار در سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۸۱ از تصاویر وویجر ۱ و وویجر ۲ شناخته شد. دهه‌ها بعد، مأموریت کاسینی–هویگنس آن را در نور مرئی و فروسرخ با جزئیات بسیار بیشتر تصویر کرد. چون ششضلعی در فاصلهٔ چهار دهه پایدار مانده، نمی‌تواند ابر معمولی و گذرا باشد.
چرا شش ضلع دارد؟
پاسخ قطعی هنوز وجود ندارد، اما توضیح پذیرفته‌شده این است که یک جریان جت باریک و پرسرعت دور قطب می‌پیچد و موج‌هایی در آن ایجاد می‌شود. وقتی موج‌ها با اندازهٔ مناسب هم‌گام شوند، شکل چندضلعی پایدار می‌ماند. آزمایش‌های آزمایشگاهی با مایعات در حال چرخش نیز چندضلعی‌هایی مشابه ساختهاند.
چرخش ششضلعی حدود ۱۰ ساعت و ۳۹ دقیقه است که با آهنگ چرخش درونی سیاره نزدیک است. به همین سبب پژوهشگران آن را به ریشه‌های عمیق در جو این غول گازی نسبت می‌دهند، نه فقط به ابرهای سطحی.
قطب زحل چه چیز دیگری دارد؟
در مرکز ششضلعی گردباد عظیمی با چشمهٔ مشخص دیده می‌شود. رنگ ناحیه نیز با فصل عوض می‌شود: قطب شمال در زمستان آبی‌تر دیده شد و با رسیدن نور خورشید در سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ به‌تدریج زردتر شد؛ احتمالاً به‌دلیل پدید آمدن مه‌های فتوشیمیایی.
پرسش‌های رایج
### ششضلعی زحل چقدر بزرگ است؟
هر ضلع ششضلعی زحل حدود ۱۴ هزار کیلومتر است و پهنای کل آن نزدیک به ۳۰ هزار کیلومتر. این ابعاد از قطر زمین بزرگتر است.
### آیا ششضلعی زحل ساختهٔ دست بشر یا فرازمینیهاست؟
نه. ششضلعی زحل پدیدهای کاملاً طبیعی است که از دینامیک سیالات و جریانهای جت در جو زحل پدید میآید و آزمایشگاهها نمونههای مشابه آن را ساختهاند.
### آیا ششضلعی زحل در قطب جنوب هم هست؟
خیر. قطب جنوب زحل گردباد قطبی بزرگی دارد اما ششضلعی در آن دیده نشده است.
### کدام فضاپیما ششضلعی زحل را از نزدیک دیده است؟
فضاپیمای کاسینی از ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۷ میلادی ششضلعی زحل را چند بار با دوربینها و طیفسنجهایش بررسی کرد. وویجرها فقط در گذر کوتاه آن را دیدند.