دانشنامهفضاپیما و تلسکوپ
مدارگرد خورشیدی Solar Orbiter
مدارگرد خورشیدی (Solar Orbiter) مأموریت مشترک آژانس فضایی اروپا و ناسا برای مطالعهٔ خورشید از نزدیک است که در فوریهٔ ۲۰۲۰ پرتاب شد و در مارس ۲۰۲۵ نخستین تصاویر قطب جنوب خورشید را ثبت کرد.
مدارگرد خورشیدی کاوشگری است که آژانس فضایی اروپا آن را ساخته و با همکاری ناسا در فوریهٔ ۲۰۲۰ به فضا فرستاده است. هدف آن پاسخ به این پرسش بنیادین است که خورشید چگونه هلیوسفر را می‌سازد و کنترل میکند، و چرا ستارهٔ ما گاه توفان‌های شدید برپا میکند.
اهداف و دستاوردهای مأموریت
این مأموریت می‌خواهد سازوکار باد خورشیدی، منشأ میدان مغناطیسی خورشید، و علت شراره‌ها و خروج جرم از تاج را بفهمد. مدارگرد با ده ابزار علمی، هم تصویربرداری از سطح و تاج خورشید و هم اندازه‌گیری مستقیم ذرات و میدان‌ها در محل خود را انجام می‌دهد. ترکیب این دو، امکان می‌دهد پدیده‌ای را در خورشید ببینیم و چند روز بعد همانجا که به فضاپیما می‌رسد اندازه بگیریم.
مدار ویژه
فضاپیما در مداری بیضوی می‌چرخد که نزدیک‌ترین فاصله‌اش تا خورشید حدود ۰٫۲۸ واحد نجومی (حدود ۴۲ میلیون کیلومتر، درون مدار عطارد) است. با نزدیک شدن‌های مکرر به زهره و زمین، شیب مدار تدریجاً بیشتر میشود تا ابزارها بتوانند از بالای صفحهٔ منظومه، قطبهای خورشید را ببینند. این زاویهٔ دید از زمین ممکن نیست. پس از آخرین گذر از کنار زهره در فوریهٔ ۲۰۲۵ شیب مدار به حدود ۱۷ درجه رسید و مدارگرد در مارس ۲۰۲۵ نخستین تصاویر قطب جنوب خورشید را گرفت؛ شیب مدار تا حدود ۳۳ درجه در برنامه است.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| پرتاب | فوریهٔ ۲۰۲۰ |
| نزدیک‌ترین فاصله | حدود ۰٫۲۸ واحد نجومی |
| ابزار علمی | ۱۰ ابزار |
محافظت در برابر گرما
در نزدیک‌ترین فاصله، مدارگرد گرمایی حدود ۱۳ برابر آنچه به زمین می‌رسد دریافت میکند. سپر حرارتی چندلایهٔ آن دمایی نزدیک به ۵۰۰ درجهٔ سانتی‌گراد را تحمل میکند و دریچه‌های کوچکی دارد که ابزارها از آن‌ها خورشید را می‌بینند. ماهیت مأموریت با کاوشگر خورشیدی پارکر مکمل است: پارکر نزدیکتر می‌رود ولی مدارگرد خورشیدی تصویربرداری کامل‌تری دارد.
پرسش‌های رایج
### مدارگرد خورشیدی کی پرتاب شد؟
مدارگرد خورشیدی در فوریهٔ ۲۰۲۰ با موشک اطلس ۵ از فلوریدا به فضا رفت. تا سال ۲۰۲۵ همچنان مأموریت علمی خود را ادامه می‌دهد.
### تفاوت مدارگرد خورشیدی با کاوشگر پارکر چیست؟
هر دو خورشید را مطالعه میکنند. پارکر به تاج خورشید بسیار نزدیکتر میشود و ذرات را در همانجا میسنجد، در حالی که مدارگرد خورشیدی کمی دورتر میماند ولی تصویربرداری هم میکند و قطبها را نیز میبیند.
### چرا دیدن قطبهای خورشید مهم است؟
میدان مغناطیسی قطبی خورشید با چرخهٔ ۱۱ سالهاش در ارتباط است و دیدن قطبها به فهم این چرخه کمک میکند.
تصویر روز ناسا
زبانهٔ خورشیدی رکوردی از دید مدارگرد خورشیدی۱۱ اسفند ۱۴۰۰