دانشنامهجرم آسمانی
خورشید Sun
خورشید ستارهٔ مرکز منظومهٔ شمسی است؛ کرهای عظیم از پلاسمای داغ که با همجوشی هستهای هیدروژن به هلیوم نور و گرما تولید میکند و منبع انرژی تقریباً همهٔ حیات زمین است.

زندههمین حالا
خورشید در آسمان تهران
- ارتفاع از افق
- —
- طلوع
- —
- غروب
- —
- فاصله از زمین
- —
- صورت فلکی
- —
- قدر
- —
در مرورگر شما حساب میشود؛ شهرتان جایی فرستاده نمیشود.
خورشید (Sun) نزدیکترین ستاره به زمین و مرکز منظومهٔ شمسی است. این ستاره حدود ۹۹٫۸ درصد کل جرم منظومه را دارد و سیارهها، سیارکها و دنبالهدارها به دور آن میگردند. خورشید یک ستارهٔ معمولی از نوع «کوتولهٔ زرد» (رده طیفی G2V) است و بر رشتهٔ اصلی قرار دارد.
نور خورشید حدود ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه طول میکشد تا به زمین برسد. این فاصله، یعنی میانگین ۱۵۰ میلیون کیلومتر، بهعنوان واحد نجومی تعریف میشود.
خورشید از چه ساخته شده و چگونه میدرخشد؟
خورشید حدود ۷۳ درصد هیدروژن و ۲۵ درصد هلیوم دارد و بقیه عناصر سنگینتر است. در هستهٔ آن، دما به حدود ۱۵ میلیون کلوین میرسد و همجوشی هستهای از راه زنجیرهٔ پروتون–پروتون هیدروژن را به هلیوم تبدیل میکند. در هر ثانیه حدود ۴ میلیون تن ماده به انرژی تبدیل میشود.
| ویژگی | مقدار تقریبی |
|---|---|
| قطر | حدود ۱٫۳۹ میلیون کیلومتر (۱۰۹ برابر زمین) |
| جرم | حدود ۳۳۳ هزار برابر زمین |
| دمای سطح | حدود ۵۵۰۰ درجهٔ سانتیگراد |
| دمای هسته | حدود ۱۵ میلیون کلوین |
| سن | حدود ۴٫۶ میلیارد سال |
لایههای خورشید
از درون به بیرون، خورشید هستهٔ مرکزی، ناحیهٔ تابشی، ناحیهٔ همرفتی، سطح مرئی (فوتوسفر)، کروموسفر و تاج خورشید دارد. دمای تاج، عجیبتر از سطح، به بیش از یک میلیون درجه میرسد و هنوز سازوکار دقیق گرم شدنش تحقیق میشود.
فعالیت خورشید و آیندهاش
فعالیت مغناطیسی خورشید پدیدههایی مانند لکههای خورشیدی، شرارهها و باد خورشیدی پدید میآورد که در چرخهٔ خورشیدی حدود ۱۱ ساله تغییر میکنند. خورشید حدود ۵ میلیارد سال دیگر هیدروژن هستهاش را مصرف میکند، به غول سرخ تبدیل میشود و در نهایت کوتولهٔ سفید خواهد شد.
پرسشهای رایج
### خورشید چیست؟
خورشید ستارهای است که در مرکز منظومهٔ شمسی قرار دارد و با همجوشی هیدروژن به هلیوم نور و گرما تولید میکند.
### فاصلهٔ خورشید تا زمین چقدر است؟
فاصلهٔ میانگین خورشید تا زمین حدود ۱۵۰ میلیون کیلومتر است و نور آن در حدود ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه به زمین میرسد.
### خورشید چقدر عمر دارد؟
خورشید حدود ۴٫۶ میلیارد سال سن دارد و تا حدود ۵ میلیارد سال دیگر در مرحلهٔ کنونی خواهد ماند.
### آیا خورشید در آینده خاموش میشود؟
بله، خورشید بهتدریج منبع هیدروژنش را تمام میکند، ابتدا به غول سرخ و در پایان به کوتولهٔ سفید تبدیل میشود. این روند میلیاردها سال طول میکشد.
فکت علمی
دانستنیها
- ۱۰ شهریور ۱۴۰۴خورشید هر ثانیه جرم میسوزاندخورشید در هر ثانیه حدود ۴ میلیون تن از جرم خود را در همجوشی هستهای به انرژی تبدیل میکند، و این انرژی را به فضا میفرستد.
- ۱۰ آذر ۱۴۰۳همجوشی در خورشیدخورشید با همجوشی هستهای انرژی میسازد و برای این کار در هر ثانیه حدود ۶۰۰ میلیون تن (۶۰۰ میلیارد کیلوگرم) هیدروژن را به هلیوم میرساند.
- ۳ آذر ۱۴۰۳سفر نور از خورشیدانرژی ساختهشده در مرکز خورشید با پراکندگیهای پیاپی فوتونها، بنا بر برآوردها میان ۱۰٬۰۰۰ تا ۱۷۰٬۰۰۰ سال طول میکشد تا به سطح برسد؛ اما از خورشید تا زمین نور فقط حدود ۸ دقیقه راه دارد.
- ۱۳ شهریور ۱۴۰۳خورشید غول سرخ میشودحدود ۵ میلیارد سال دیگر خورشید از رشتهٔ اصلی بیرون میآید و غول سرخ میشود؛ عطارد و زهره را میبلعد و احتمالاً زمین را هم.
- ۲۴ مرداد ۱۴۰۳آیندهٔ خورشیدخورشید در آیندهای دور به غول سرخ تبدیل میشود، بیش از ۲۰۰ برابر شعاع امروزش بزرگ میشود و عطارد و زهره و احتمالاً زمین را میبلعد.
- ۱ مرداد ۱۴۰۳سفر نور خورشیدنور خورشید حدود ۸ دقیقه تا زمین راه دارد (حدود ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه با فاصلهٔ میانگین). جیمز بردلی در ۱۷۲۹ با پدیدهٔ انحراف نور آن را حدود ۸ دقیقه و ۱۲ ثانیه برآورد کرد.
- ۲۴ اسفند ۱۴۰۲خورشید و زمینهاقطر خورشید حدود ۱۰۹ برابر قطر زمین است؛ پس حدود ۱٫۳ میلیون زمین در حجم خورشید جا میشود.
- ۷ مهر ۱۴۰۲هیدروژن در خورشیدلایهٔ سطحی خورشید، یعنی فوتوسفر، بیشتر از هیدروژن (حدود ۷۳ درصد جرم) و هلیوم (حدود ۲۵ درصد) ساخته شده و مقدار اندکی عنصر سنگینتر مثل اکسیژن، کربن، نئون و آهن دارد.
- ۲۱ مرداد ۱۴۰۲کشف هلیوم در خورشیددر خورشیدگرفتگی ۱۸۶۸، ژول ژانسن خطی زرد و روشن در طیف خورشید دید که نخست آن را سدیم گمان کردند. نورمن لاکیر آن را از عنصری تازه دانست و هلیوم نامید؛ هلیوم در ۱۸۹۵ روی زمین جدا شد.
- ۹ مرداد ۱۴۰۲خورشید چقدر بزرگ استقطر خورشید حدود ۱٫۳۹۱٬۴۰۰ کیلومتر است، یعنی حدود ۱۰۹ برابر قطر زمین. خورشید بزرگترین و پرجرمترین جرم منظومهٔ شمسی است.
- ۸ مرداد ۱۴۰۲هلیوم، عنصری که ابتدا در خورشید یافت شدهلیوم نخست در سال ۱۸۶۸ در طیف نور خورشید در هنگام خورشیدگرفتگی دیده شد، بسیار پیش از آنکه در سال ۱۸۹۵ روی زمین پیدا شود. نامش هم از «هلیوس»، خدای خورشید، گرفته شده است.
- ۵ خرداد ۱۴۰۲خورشید و جرم منظومهخورشید حدود ۹۹٫۸۶ درصد از کل جرم منظومهٔ شمسی را در خود دارد. سیارهها، قمرها، سیارکها و دنبالهدارها روی هم تنها حدود ۰٫۱۴ درصد جرم را میسازند.
تصویر روز ناسا
در تصویرهای روز
تراز سهگانه تصادفی: هواپیما، ایستگاه فضایی، خورشید۳۱ شهریور ۱۴۰۵
آنالمای خورشید بر فراز سنگهای کالانیش۲۹ شهریور ۱۴۰۵
دنبال کردن سایه ماه۱۴ شهریور ۱۴۰۵
خورشیدگرفتگی و لکلک۱۲ شهریور ۱۴۰۵
خورشیدگرفتگی و فرهنگ۱۱ شهریور ۱۴۰۵
جفت کسوف۷ شهریور ۱۴۰۵
پرونده شهاب مرموز۲۸ مرداد ۱۴۰۵
یک خورشیدگرفتگی با تاج طلایی۲۶ مرداد ۱۴۰۵
خورشیدگرفتگی کامل از گرینلند۲۳ مرداد ۱۴۰۵
خورشیدگرفتگی کامل در اسپانیا۲۲ مرداد ۱۴۰۵
تأمل در خورشید۱۸ مرداد ۱۴۰۵
تصویر جدید و فوقالعاده واضحی از خورشید، بیثباتی را نشان میدهد۱۵ مرداد ۱۴۰۵