رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهمنظومهٔ شمسیپدیده

باد خورشیدی Solar wind

باد خورشیدی جریانی پیوسته از ذرات باردار، بیشتر پروتون و الکترون، است که از تاج خورشید با سرعت صدها کیلومتر بر ثانیه به فضا می‌رود و تا مرزهای منظومهٔ شمسی گسترده می‌شود.

باد خورشیدی
NASA / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

باد خورشیدی (Solar wind) پلاسمای داغی است که خورشید پیوسته از بالاترین لایهٔ جوّش به بیرون می‌فرستد. این جریان بیشتر پروتون و الکترون و مقداری هستهٔ هلیم دارد و میدان مغناطیسی خورشید را با خود می‌برد. اوژن پارکر در ۱۹۵۸ وجود آن را پیش‌بینی کرد و فضاپیمای مارینر ۲ در ۱۹۶۲ آن را اندازه گرفت.

باد خورشیدی از کجا می‌آید و چقدر سریع است؟

دمای تاج خورشید حدود یک میلیون درجه یا بیشتر است و گرانش خورشید نمی‌تواند این گاز بسیار داغ را نگه دارد. ذرات از تاج به بیرون می‌شتابند. دو نوع باد داریم:

  • باد کند: سرعت حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ کیلومتر بر ثانیه، از نواحی استوایی.
  • باد تند: حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ کیلومتر بر ثانیه، از حفره‌های تاجی.

در مدار زمین چگالی باد خورشیدی فقط حدود چند ذره در هر سانتی‌متر مکعب است.

باد خورشیدی چه اثری دارد؟

باد خورشیدی حباب عظیمی به نام هلیوسفر پیرامون منظومهٔ شمسی می‌سازد. وقتی به مغناطیس‌سپهر زمین می‌رسد، بیشتر منحرف می‌شود، ولی انرژی به آن منتقل می‌کند و ذرات آن را شتاب می‌دهد؛ بارش این ذرات در جو شفق قطبی پدید می‌آورد. باد خورشیدی و میدان همراهش دُم یونی دنباله‌دارها را از خورشید دور می‌کنند؛ دُم غبار بیشتر از فشار تابش اثر می‌پذیرد. برهم‌کنش جریان‌های تند باد یا خروج جرم از تاج با میدان زمین می‌تواند طوفان مغناطیسی ایجاد کند که می‌تواند ماهواره‌ها، شبکهٔ برق و رادیو را مختل کند. شدت باد با چرخهٔ خورشیدی هم تغییر می‌کند.

چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟

ماهواره‌هایی که نزدیک نقطهٔ لاگرانژی اول می‌ایستند، و کاوشگر خورشیدی پارکر که از ۲۰۱۸ به تاج نزدیک می‌شود، باد را اندازه می‌گیرند تا سازوکار شتاب‌گیری آن را روشن کنند.

پرسش‌های رایج

  1. باد خورشیدی چیست؟

    باد خورشیدی جریانی از ذرات باردار است که پیوسته از خورشید به فضا می‌رود.

  2. سرعت باد خورشیدی چقدر است؟

    سرعت باد خورشیدی بین حدود ۳۰۰ تا ۸۰۰ کیلومتر بر ثانیه است.

  3. آیا باد خورشیدی برای انسان خطرناک است؟

    نه برای انسان روی زمین، چون مغناطیس‌سپهر و جو از ما محافظت می‌کنند؛ ولی برای فضانوردان و ماهواره‌ها خطر دارد.

  4. باد خورشیدی با شفق قطبی چه ارتباطی دارد؟

    باد خورشیدی به مغناطیس‌سپهر انرژی می‌رساند و ذرات آن، به‌ویژه الکترون‌ها، را شتاب می‌دهد. بارش این ذرات در جو بالای قطب‌ها و برخوردشان با گازهای جو شفق قطبی می‌سازد.

منابع

  1. The Solar Wind · NASA

آخرین بازبینی:

فکت علمی

دانستنی‌ها

همهٔ فکت‌ها

اخبار نجوم

در خبرها

در همان خبرها

مدخل‌هایی که با باد خورشیدی در یک خبر آمده‌اند.

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از باد خورشیدی گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین