دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم
مدل استاندارد فیزیک ذرات Standard Model
مدل استاندارد فیزیک ذرات نظریهای است که ذرات بنیادی شناختهشده و سه نیرو از چهار نیروی بنیادی طبیعت (بهجز گرانش) را توصیف میکند.
نامهای دیگر: ذرات بنیادی، کوارک

مدل استاندارد موفقترین نظریهٔ ما دربارهٔ اجزای سازندهٔ ماده است. این مدل در دههٔ ۱۹۷۰ شکل گرفت و پیشبینیهایش، از جمله وجود کوارکهای افسون و سر، بوزونهای W و Z و بوزون هیگز، یکی پس از دیگری در آزمایشگاهها تأیید شد. هیگز در سال ۲۰۱۲ در CERN مشاهده شد.
این نظریه بر پایهٔ مکانیک کوانتومی و نسبیت خاص ساخته شده و میگوید همهٔ ماده از چند ذرهٔ بنیادی ساخته شده است که با مبادلهٔ ذرههای دیگر بر هم اثر میگذارند.
ذرات مدل استاندارد چه هستند؟
- کوارکها (شش نوع: بالا، پایین، افسون، شگفت، سر و ته): پروتون و نوترون هرکدام از سه کوارک ساخته شدهاند.
- لپتونها (شش نوع): الکترون، میون، تاو و نوترینوی متناظر با هرکدام (نوترینو).
- بوزونهای حامل نیرو: فوتون، گلوئونها، و بوزونهای W و Z.
- بوزون هیگز که نشانهٔ میدان هیگز است؛ برهمکنش با این میدان به ذراتی مانند الکترون و کوارکها جرم میدهد.
مدل استاندارد چه نیروهایی را توصیف میکند؟
نیروی الکترومغناطیسی، نیروی هستهٔ قوی و نیروی هستهٔ ضعیف را (مرور نیروهای بنیادی). گرانش در آن جا ندارد.
محدودیتهای مدل استاندارد
- گرانش را شامل نمیشود.
- ماده تاریک و انرژی تاریک را توضیح نمیدهد.
- جرم نوترینوها را در شکل اولیهاش پیشبینی نمیکند، در حالی که آزمایشها نشان دادهاند نوترینوها جرم کمی دارند.
- نمیگوید چرا در جهان ماده بر پادماده غلبه دارد (پادماده).
برای همین فیزیکدانان به دنبال نظریهای گستردهتر هستند.
پرسشهای رایج
مدل استاندارد فیزیک ذرات چیست؟
چارچوبی نظری که ذرات بنیادی و سه نیروی بنیادی میان آنها را توصیف میکند و با آزمایشها سازگار است.
کوارک چیست؟
کوارک ذرهٔ بنیادیای است که با ترکیب سهتایی آنها پروتون و نوترون ساخته میشود. کوارک هرگز بهتنهایی دیده نشده است.
آیا مدل استاندارد همهچیز را توضیح میدهد؟
نه، مدل استاندارد گرانش، ماده تاریک و انرژی تاریک را توضیح نمیدهد و نظریهٔ نهایی نیست.
بوزون هیگز چه کاری میکند؟
بوزون هیگز نشانهٔ وجود میدان هیگز است و برهمکنش ذرات با این میدان به آنها جرم میدهد. کشف آن در سال ۲۰۱۲ آخرین قطعهٔ مدل را تأیید کرد.
منابع
- The Standard Model · CERN
آخرین بازبینی:
اخبار نجوم
در خبرها
در همان خبرها
مدخلهایی که با مدل استاندارد فیزیک ذرات در یک خبر آمدهاند.
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از مدل استاندارد فیزیک ذرات گفتهاند.







