دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم
الکترون Electron
الکترون ذرهای بنیادی با بار الکتریکی منفی است که در ابر اطراف هستهٔ اتم قرار دارد؛ جریان برق، پیوندهای شیمیایی و بسیاری از خواص ماده به حرکت و آرایش الکترونها بستگی دارد.
نامهای دیگر: الکترون چیست

مشخصات
| کاشف | جوزف جان تامسون |
|---|---|
| زمان کشف | ۱۸۹۷ |
از ویکیداده (CC0).
الکترون سبکترین ذرهٔ باردار شناختهشده و یکی از اجزای سازندهٔ اتم است. این ذره را فیزیکدان انگلیسی جی. جی. تامسون در ۱۸۹۷ با بررسی پرتوهای کاتدی کشف کرد و نشان داد از اتم هم کوچکتر است.
ویژگیهای الکترون
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| بار الکتریکی | حدود ۱٫۶۰۲ × ۱۰⁻¹۹ کولن (منفی) |
| جرم | حدود ۹٫۱۱ × ۱۰⁻³¹ کیلوگرم |
| جرم نسبت به پروتون | حدود ۱ بر ۱۸۳۶ |
| اسپین | یکدوم |
الکترون بنا بر دانش امروز ساختار درونی ندارد و جزو دستهٔ لپتونها در مدل استاندارد است.
الکترونها در اتم چگونه رفتار میکنند؟
برخلاف تصویر سادهای که الکترونها را مانند سیارهها در مدار میبیند، مکانیک کوانتومی آنها را با ابری از احتمال، به نام اوربیتال، توصیف میکند. الکترونها در ترازهای انرژی مشخص جای میگیرند. هنگام جهش بین ترازها فوتون جذب یا گسیل میکنند و همین، خطوط طیفی اتمها را میسازد. مدل اتمی بور نخستین گام در این توضیح بود.
الکترونهای لایهٔ بیرونی، به نام الکترونهای ظرفیت، پیوند شیمیایی را میسازند و رفتار شیمیایی هر عنصر را تعیین میکنند. تعداد الکترونها در اتم خنثی برابر عدد اتمی است.
الکترون و برق
جریان الکتریکی در فلزها شارش الکترونهاست. الکترونهای آزاد در فلز همانهاییاند که با ولتاژ به حرکت درمیآیند و برق ما را میسازند. در لامپ، رایانه، تلویزیونهای قدیمی و میکروسکوپ الکترونی هم از رفتار الکترونها استفاده میشود.
الکترون: ذره یا موج؟
الکترون هم رفتار ذرهای دارد و هم موجی. پراش الکترون از بلورها در ۱۹۲۷ این موضوع را نشان داد و از نمونههای اصلی دوگانگی موج و ذره است.
پادذره
پادذرهٔ الکترون پوزیترون است که جرم برابر و بار مثبت دارد. فنای الکترون و پوزیترون در انرژیهای کم معمولاً دو فوتون گاما تولید میکند؛ اصل کار توموگرافی PET در پزشکی.
پرسشهای رایج
الکترون چه چیزی است؟
الکترون ذرهای بنیادی با بار منفی است که در اطراف هستهٔ اتم قرار دارد و در جریان برق و پیوندهای شیمیایی نقش اصلی دارد.
الکترون را چه کسی کشف کرد؟
جی. جی. تامسون در ۱۸۹۷، هنگام آزمایش با لولهٔ پرتو کاتدی.
آیا الکترون واقعاً به دور هسته میچرخد؟
نه بهصورت مدار مشخص. الکترون در ابر احتمال، به نام اوربیتال، حضور دارد و نمیتوان مسیر دقیق آن را مشخص کرد.
چرا الکترونها در هسته فرو نمیروند؟
چون انرژی الکترون در اتم کوانتیده است و پایینترین تراز، مرز دارد. اصل طرد پاولی هم الکترونها را در ترازهای مختلف نگه میدارد.
منابع
- CODATA Value: electron mass · NIST / CODATA
- Positron–Electron Annihilation · CERN / Geant4 Collaboration
آخرین بازبینی:
راهنما و مقاله
برای خواندن بیشتر
فکت علمی
دانستنیها
اخبار نجوم
در خبرها
در چنین روزی
در تاریخ علم
- ۲۰۰۵هنری تاوبه (Henry Taube)، پژوهشگر سازوکار انتقال الکترون در کمپلکسهای فلزی و برندهٔ نوبل شیمی، درگذشت.
- ۱۸۸۱وقتی الکترون نقش موج بازی کرد
- ۱۸۹۶زادروز لستر گرمر (Lester Germer) است؛ او همراه کلینتون دیویسون با مشاهدهٔ پراش الکترونها، خاصیت موجی آنها را نشان داد.
- ۱۹۰۳جان آتاناسف (John Atanasoff)، سازندهٔ کامپیوتر آتاناسف-برری و از پیشگامان رایانهٔ دیجیتال الکترونیکی، در چنین روزی به دنیا آمد.
پرتابها
پرتابها
- ۶ آذر ۱۴۰۵پرتاب الکترونراکت لب · رصد زمین، به مدار پایین زمین
- ۲۳ آبان ۱۴۰۵پرتاب الکترونراکت لب · رصد زمین، به مدار پایین زمین
- ۱۱ آبان ۱۴۰۵پرتاب الکترونراکت لب · رصد زمین، به مدار پایین زمین
- ۱ آبان ۱۴۰۵پرتاب الکترونراکت لب · رصد زمین، به مدار خورشیدآهنگ
- ۴ مهر ۱۴۰۵پرتاب الکترونراکت لب · رصد زمین، به مدار پایین زمین
در همان خبرها
مدخلهایی که با الکترون در یک خبر آمدهاند.
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از الکترون گفتهاند.







