رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

توطئه و فناوری · علم یا افسانه؟

رد سفید هواپیما چرا گاهی ساعت‌ها پاک نمی‌شود؟

ادعای مورد بررسی

ماندن طولانی رد سفید هواپیما در آسمان، به‌خودی‌خود نشانهٔ پاشیدن مواد سمیِ پنهانی است.

شواهد چه می‌گویند؟

دانشمندان جو برای بررسی یک خط سفید در آسمان، اول دما و رطوبت همان ارتفاع را می‌سنجند. در توضیح ناسا، بخار آب خروجی موتور هواپیما در هوای بسیار سرد می‌تواند به بلورهای یخ تبدیل شود. اگر هوا برای باقی ماندن و رشد این بلورها مناسب باشد، رد هواپیما ساعت‌ها می‌ماند، با باد حرکت می‌کند و حتی پهن می‌شود. بنابراین «بخار معمولی باید فوراً محو شود» فرض درستی برای آن ارتفاع نیست.

نکتهٔ کمتر دیده‌شده این است که دو هواپیما در یک آسمان ظاهراً یکسان، ممکن است از لایه‌هایی با رطوبت متفاوت عبور کنند؛ یکی رد ماندگار می‌گذارد و دیگری نه. از کنار هم گذاشتن دو عکس، بدون دانستن شرایط هوا، نمی‌توان به تفاوت مواد پاشیده‌شده رسید.

کریستین شیرر و همکاران در پژوهشی منتشرشده در سال ۲۰۱۶، از ۷۷ متخصص شیمی جو و ژئوشیمی دربارهٔ شواهد برنامهٔ پنهانی پاشش گسترده پرسیدند. ۷۶ نفر گفتند چنین شواهدی ندیده‌اند؛ نمونه‌های ارائه‌شده هم با فرایندهای شناخته‌شدهٔ جو توضیح‌پذیر بودند. این نظرسنجی به‌تنهایی اثبات منطقیِ نبودن هر فعالیت مخفی در جهان نیست، اما شاهدی به سود این تعبیر از ردهای سفید به دست نداد.

این پاسخ، آلودگی هواپیماها یا اثر اقلیمی ردهایشان را انکار نمی‌کند؛ ناسا همان آثار واقعی را مطالعه می‌کند. موضوع دقیق ما این است: آیا ماندن یک خط سفید، خودش مدرک سم‌پاشی است؟ نه. یک تصویر می‌تواند سؤال خوبی بسازد؛ برای تعیین ترکیب شیمیایی و منشأ آن، اندازه‌گیری لازم است.

نتیجهٔ ادعای بالا
افسانه است
میزان قطعیت
محکم

منابع این بررسی

  1. Curvy Contrails؛ بلورهای یخ و ماندگاری ردNASA Earth Observatory
  2. Shearer et al. (2016): Quantifying expert consensusEnvironmental Research Letters
  3. اندازه‌گیری رد هواپیما و اثر سوخت بر بلورهای یخNASA

هر روز در تلگرام

این را هر روز در تلگرام بگیرید

علم یا افسانه؟ @myth_arefi_bot: بررسی مستند خرافه، شبه‌علم و برداشت‌های علمی نادرست: یک پرسش برای مکث و رأی‌گیری، سپس پاسخ با آزمایش، شواهد و میزان قطعیت. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین