استارشیپ (Starship) در چهاردهمین پرواز آزمایشی اسپیسایکس (SpaceX)، پس از ۱۳ پرواز زیرمداری، برای نخستینبار به مدار رسید. این موشک روز دوشنبه، ۲۸ سپتامبر از پایگاه استاربیس تگزاس پرتاب شد. خاموششدن زودهنگام یکی از موتورهای فضاپیما ابتدا ادامهٔ مأموریت را زیر سؤال برد، اما بررسی دادهها نشان داد بازگشت از مدار همچنان ممکن است. استارشیپ هر ۲۶ ماهوارهٔ استارلینک را، که نخستین محمولهٔ عملیاتیاش بودند، رها کرد. سپس زودتر از برنامه به سوی اقیانوس آرام بازگشت؛ حدود سه ساعت پس از پرتاب روی آب نشست و شش ثانیه بعد منفجر شد. بوستر هم با وجود مشکل موتور، فرود روی آب نسبتاً آرامی در خلیج مکزیک داشت.
پژوهشگران با دادههای ابزار سوپرکم روی مریخنورد استقامت (پرسویرنس)، سنگهای بخش حاشیهای دهانهٔ جزرو را بررسی کردند. آنها بهجای رسوبات مورد انتظار، سنگهای آذرینی یافتند که شواهد دستکم سه دوره تماس با آب را در خود دارند. نخست، آب زیرزمینیِ غنی از دیاکسید کربن با سنگها واکنش داده و کربنات ساخته است. دورهای دیگر شاید با دریاچهٔ باستانی دهانه مرتبط بوده و شواهد دورهٔ بعدی به حرکت آب گرم در زیر زمین اشاره دارد. این یافتهها تاریخچهٔ آب در جزرو را پیچیدهتر از تصور پیشین نشان میدهند.
رد برخورد ستارههای نوترونی در درخششهای چنددقیقهای
پژوهشی تازه شواهد محکمی یافته که برخی درخششهای مرموز پرتو ایکس ممکن است حاصل برخورد دو ستارهٔ نوترونی و شکلگیری یک مغناطیساختر باشند. اخترشناسان این برخوردها را پیشتر با انفجارهای پرتو گامایی میشناختند که میتوانند در کمتر از دو ثانیه ناپدید شوند. اما در یکی از رویدادهای بررسیشده، درخشش پرتو ایکس نزدیک به ۱۰ دقیقه دوام آورد. اگر این پیوند تأیید شود، درخششهای چنددقیقهای راه دیگری برای یافتن این برخوردهای سهمگین خواهند بود.
گروهی بینالمللی با آرایهٔ رادیویی آلما (ALMA) برای نخستینبار تصویری مستقیم از گاز چرخان پیرامون سیارهای در حال شکلگیری ثبت کردند. این سیاره، ویسپیت ۲بی (WISPIT ۲b)، حدود ۴۳۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و جرمش حدود پنج برابر مشتری برآورد میشود. تصویر نشان میدهد این سیاره در قرص پیشسیارهای شکافی ایجاد کرده و در میان گازی قرار دارد که گرد آن میچرخد. چنین چرخشی پیشتر در شبیهسازیها پیشبینی شده بود؛ حالا میتوان آن را در دادههای رصدی دید.
سیارهای گدازهای شاید با وجود دمای کمتر، جو داشته باشد
پژوهشگران با تلسکوپ فضایی جیمز وب، سیارهٔ فراخورشیدی گدازهای اچدی ۳۱۶۷ بی (HD 3167 b) را هنگام پنهانشدن پشت ستارهاش بررسی کردند. این سیاره حدود ۱۵۴ سال نوری از زمین فاصله دارد و در حدود ۰٫۹۶ روز زمینی یک دور مدارش را طی میکند. دادهها نشان میدهند سمت روز آن خنکتر از انتظار است؛ شاید گرما به سمت شب منتقل میشود و سیاره جو داشته باشد. چنین احتمالی تصور رایج دربارهٔ بیجو بودن جهانهای گدازهایِ کمدما را به چالش میکشد.