آلما ALMA

آلما (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) یکی از بزرگ‌ترین رصدخانه‌های زمینی جهان است که در فلات چاخنانتور، حدود ۵۰۰۰ متر بالاتر از سطح دریا در شمال شیلی قرار دارد. هوای بسیار خشک و ارتفاع زیاد برای رصد در این طول‌موج‌ها ایده‌آل است، چون بخار آب جو سیگنال را جذب می‌کند. آلما از ۲۰۱۳ به‌طور رسمی افتتاح شد.

آلما از چه ساخته شده است؟

آلما شامل ۶۶ آنتن است: ۵۴ آنتن ۱۲ متری و ۱۲ آنتن ۷ متری. آنتن‌های ۱۲ متری را می‌توان در فاصله‌های مختلف از حدود ۱۵۰ متر تا حدود ۱۶ کیلومتر چید و آنها مانند یک تلسکوپ غول‌پیکر عمل می‌کنند. این روش همان اخترشناسی رادیویی با تداخل‌سنجی است. آلما نتیجهٔ همکاری سازمان‌های اروپایی (رصدخانهٔ جنوبی اروپا)، آمریکای شمالی و آسیای شرقی (از جمله ژاپن) با مشارکت شیلی است.

آلما چه می‌بیند؟

آلما بیش از همه برای گاز و غبار سرد کار می‌کند، یعنی چیزهایی که نور مرئی ندارند.

• تولد ستاره‌ها و سیاره‌ها در ابرهای مولکولی و قرص‌های اطراف پیش‌ستاره‌ها. تصویر قرص «اچ‌ال ثور» در ۲۰۱۴ حلقه‌ها و شکاف‌های احتمالاً ناشی از سیاره‌های در حال شکل‌گیری را نشان داد.
• مولکول‌های آلی و آب در فضا.
• کهکشان‌های بسیار دور و کهن.

آلما بخشی از شبکهٔ تلسکوپ افق رویداد هم هست که از سیاه‌چاله تصویر ساخت.

چرا شیلی؟

بیابان آتاکاما یکی از خشک‌ترین جاهای زمین است. همین خشکی و آسمان تاریک آن را برای رصد از سطح زمین عالی می‌کند و آلودگی نوری هم در آن بسیار کم است.

پرسش‌های رایج

### آلما چیست؟
آلما رصدخانهٔ رادیویی با ۶۶ آنتن در شیلی است که در طول‌موج‌های میلی‌متری و زیرمیلی‌متری رصد می‌کند.

### آلما در کجا قرار دارد؟
آلما در فلات چاخنانتور در بیابان آتاکامای شیلی، در ارتفاع حدود ۵۰۰۰ متری قرار دارد.

### آلما چه کشفی کرده است؟
آلما قرص‌های سیاره‌ساز اطراف ستاره‌های جوان، مولکول‌های آلی در فضا و کهکشان‌های دوردست را رصد کرده است.

### آلما چه تفاوتی با تلسکوپ نوری دارد؟
آلما موج‌های رادیویی و میلی‌متری را می‌گیرد و از ابرهای گرد و غبار عبور می‌کند، اما تلسکوپ نوری فقط نور مرئی را ثبت می‌کند.