استارشیپ اسپیس‌ایکس SpaceX Starship

استارشیپ (Starship) از دو بخش تشکیل می‌شود: طبقهٔ اول به نام سوپر هوی (Super Heavy) و فضاپیمای بالایی که خود نیز «استارشیپ» نام دارد. مجموع آن‌ها حدود ۱۲۰ تا ۱۲۴ متر ارتفاع (بسته به نسخه) و ۹ متر قطر دارد و هر دو بخش با سوخت متان و اکسیژن مایع کار می‌کنند.

این سامانه را اسپیس‌ایکس از پایگاه استارِبیس در تگزاس آزمایش می‌کند. هدف اصلی آن کاهش شدید هزینهٔ حمل بار به فضا با بازگرداندن و دوباره پرتاب کردن هر دو طبقه است.

استارشیپ چگونه کار می‌کند؟

سوپر هوی با ۳۳ موتور رپتور (Raptor) فضاپیما را از زمین بلند می‌کند، جدا می‌شود و به سکوی پرتاب برمی‌گردد. در آزمایش پنجم در اکتبر ۲۰۲۴ این طبقه برای نخستین بار با بازوهای برج پرتاب در هوا گرفته شد. فضاپیمای بالایی به مدار می‌رسد، محموله را رها می‌کند و پس از بازگشت به جو با کاشی‌های حرارتی محافظت می‌شود.

استارشیپ برای چه ساخته شده است؟

استارشیپ سه کاربرد اصلی دارد. نخست پرتاب ماهواره‌های استارلینک در تعداد زیاد. دوم ماه‌نشین کردن فضانوردان: ناسا نسخهٔ ویژه‌ای از آن را برای فرود انسان در برنامهٔ آرتمیس انتخاب کرده است. سوم سفرهای آینده به مریخ که هدف بلندمدت اسپیس‌ایکس است. برای این سفرها لازم است سوخت میان دو فضاپیما در مدار منتقل شود، فناوری‌ای که هنوز باید به‌طور کامل آزمایش شود.

وضعیت آزمایش‌ها

نخستین پرواز آزمایشی کامل در آوریل ۲۰۲۳ با انفجار پایان یافت. پروازهای بعدی با تغییر طراحی و سامانه‌ها پیش رفتند و تا سال ۲۰۲۵ هم موفقیت‌های مهم و هم شکست‌هایی ثبت شد. نسخهٔ سوم (V3) با پرواز دوازدهم در ۲۲ مه ۲۰۲۶ آغاز شد و در پرواز چهاردهم، ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، فضاپیمای استارشیپ برای نخستین بار به مدار رسید و ۲۶ ماهوارهٔ استارلینک V3 را رها کرد. تا آن زمان انتقال سوخت میان دو فضاپیما در مدار هنوز آزمایش نشده بود. اسپیس‌ایکس آزمایش‌ها را به‌صورت مرحله‌ای و با پذیرفتن خطا پیش می‌برد تا طراحی را اصلاح کند.

پرسش‌های رایج

### استارشیپ چقدر بزرگ است؟
استارشیپ همراه با طبقهٔ اول حدود ۱۲۰ متر بلندی دارد و بزرگ‌ترین و سنگین‌ترین موشک تاریخ به شمار می‌رود.

### استارشیپ با چه سوختی کار می‌کند؟
استارشیپ با مخلوط متان و اکسیژن مایع کار می‌کند. متان را می‌توان در آینده روی مریخ از دی‌اکسید کربن و آب تولید کرد.

### آیا استارشیپ انسان را به ماه می‌برد؟
ناسا قرارداد ساخت نسخهٔ ماه‌نشین استارشیپ را برای آرتمیس بسته است. بر پایهٔ برنامهٔ ۲۰۲۶ ناسا، آرتمیس ۳ در اواخر ۲۰۲۷ فقط آزمایش پهلوگیری با فرودنشین‌ها در مدار پایین زمین است و نخستین فرود انسان در آرتمیس ۴، در اوایل ۲۰۲۸، با استارشیپ یا فرودنشین بلو اوریجین انجام می‌شود؛ البته این زمان‌بندی‌ها پیش‌تر هم تغییر کرده‌اند.

### چرا استارشیپ قابل استفادهٔ مجدد است؟
استارشیپ طوری طراحی شده که هر دو طبقه بازگردند و بدون ساخت دوباره پرواز کنند تا هزینهٔ هر پرتاب بسیار کاهش یابد.