دوشنبه ۱۲ دی ۱۴۰۱ · ساعت ۲۳:۰۳:۰۳ به وقت تهران · ۱۳۷۱ روز پیش
2023-01-02 19:33 UTC
عمق کانون
۹ کیلومتر
مختصات
۳۶.۳۲° N ۵۴.۱۶° E
انرژی
حدود ۱٫۳ تن TNT
در ۱۰۰ کیلومتریاش
۴۹ زمینلرزهٔ پیشین از اسفند ۱۴۰۰
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۳ شب دوشنبه ۱۲ دی ۱۴۰۱، ساعت ۲۳:۰۳ به وقت تهران، دیباج، سمنان را لرزاند. کانون آن در عمق ۹ کیلومتری زمین بود.
این زمینلرزه چقدر قوی بود؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۳ کوچک به شمار می‌آید. لرزه‌ای در این اندازه معمولاً فقط نزدیک کانون و آن هم بیشتر در سکوت شب یا طبقه‌های بالا احساس میشود و خسارتی به بار نمی‌آورد.
عمق ۹ کیلومتر کم‌ژرفاست. زمین‌لرزه‌های کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند، ولی لرزششان زودتر از آن‌هایی که ژرف‌ترند فروکش می‌کند. بیشتر زمین‌لرزه‌های ایران، به‌ویژه در زاگرس، در همین پوستهٔ بالایی رخ می‌دهند.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۱٫۳ تن TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۴ حدود ۱۱ برابر این انرژی دارد.
سابقهٔ لرزه‌خیزی دیباج، سمنان
دومین زمینلرزهٔ این ناحیه در هفت روز گذشته. از اسفند ۱۴۰۰ تا پیش از این زمینلرزه، ۴۹ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. آخرین لرزهٔ هم‌اندازه یا قوی‌تر در این شعاع، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۳ در ۱۴ مهر ۱۴۰۱ بود.
در کاتالوگ جهانی زمین‌لرزه‌های سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۹۸ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۶٫۶ در ۱۱ تیر ۱۳۳۶، ۱۲۴ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. شش زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ دامغان (قومس) ۸۵۶، زلزلهٔ سنگچال (البرز مازندران) ۱۹۵۷ (۱۱ تیر ۱۳۳۶) و زلزلهٔ ترود ۱۹۵۳ (۲۳ بهمن ۱۳۳۱) هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
پس از این زمینلرزه چه آمد؟
در ماهِ پس از آن چهار زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۳٫۹ در ۱۳ دی، ساعت ۰۰:۲۸ بود. یعنی لرزهٔ بعدی از خود این زمینلرزه قوی‌تر بود؛ در چنین رشته‌هایی، لرزهٔ نخست را «پیش‌لرزه» می‌نامند.
جای زمینلرزه در ایران؛ استان سمنان پررنگ استهر زمینلرزهٔ ثبت‌شده در ۱۰۰ کیلومتری؛ هفتهٔ پیش از آن، ماه پس از آن
پیش‌لرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها
زمین‌لرزه‌های ۵۰ کیلومتری، از یک هفته پیش تا یک ماه پس از آن.
زمین‌لرزه‌های ۴٫۵ و بزرگتر از کاتالوگ جهانی USGS، قوی‌ترین‌ها نخست؛ ۹۸ زمینلرزه در کل.
بزرگی
تاریخ
فاصله از این زمینلرزه
عمق
۶٫۶
۱۱ تیر ۱۳۳۶
۱۲۴ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۶
۲۳ بهمن ۱۳۳۱
۱۲۷ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۴
۲۲ فروردین ۱۳۱۴
۵۴ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۳
۷ آبان ۱۳۶۴
۶۷ کیلومتر
۵۳ کیلومتر
۶٫۰
۳۰ دی ۱۳۶۸
۱۲۱ کیلومتر
۲۵ کیلومتر
۶٫۰
۱۴ اسفند ۱۳۱۳
۱۱۴ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۹
۲۲ فروردین ۱۳۱۴
۳۷ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۸
۵ شهریور ۱۳۸۹
۹۶ کیلومتر
۷ کیلومتر
۵٫۷
۲۵ بهمن ۱۳۴۹
۱۴۲ کیلومتر
۱۶ کیلومتر
۵٫۷
۲۳ فروردین ۱۳۱۴
۴۵ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
زلزله‌های تاریخی این پهنه
زلزله
تاریخ
بزرگی
سرگذشت
زلزلهٔ دامغان (قومس) ۸۵۶ ۱۸ کیلومتری
۸۵۶ میلادی
۷٫۹
زمین‌لرزه‌ای ویرانگر در ۲۲ دسامبر ۸۵۶ میلادی که قومس، با پایتختش دامغان، را در شمال ایران لرزاند؛ پهنهٔ ویرانی از دامنهٔ جنوبی البرز شرقی تا طبرستان و گرگان گسترده بود. شمار قربانیان را در منابع تاریخی تا حدود ۲۰۰ هزار نفر نوشته‌اند؛ این رقم قدیمی و نامطمئن است ولی نشان می‌دهد این رویداد از مرگبارترین زمین‌لرزه‌های ثبت‌شده در تاریخ بوده است. جان‌باختگان: تا حدود ۲۰۰ هزار نفر (رقم تاریخی و نامطمئن)
زلزلهٔ سنگچال (البرز مازندران) ۱۹۵۷ ۱۲۳ کیلومتری
۱۱ تیر ۱۳۳۶
۶٫۶
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۶ (برآوردهای دیگر تا ۷٫۱) در کوهستان البرز در مازندران که حدود ۱۲۰ روستا را ویران کرد، با رانشی رودخانهٔ هراز را سد زد و حدود ۱٬۱۰۰ تا ۱٬۵۰۰ نفر را کشت. جان‌باختگان: ۱٬۱۰۰ تا ۱٬۵۰۰ نفر
زلزلهٔ ترود ۱۹۵۳ ۱۲۸ کیلومتری
۲۳ بهمن ۱۳۳۱
۶٫۶
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۶ در ترود، در لبهٔ شمال‌شرقی کویر بزرگ (استان سمنان)، که دست‌کم ۸۰۰ نفر را کشت. جان‌باختگان: ۸۰۰ تا ۹۷۳ نفر
زلزلهٔ بهشهر و ساری ۱۹۳۵ ۵۴ کیلومتری
۲۲ فروردین ۱۳۱۴
۶٫۴
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۴ در مازندران نزدیک بهشهر که فهرست NOAA آن را در نواحی ساری و البرز مازندران ثبت کرده و حدود ۶۹۰ کشته برایش آورده است. جان‌باختگان: حدود ۶۹۰ نفر (فهرست NOAA)
زلزلهٔ ۱۹۹۰ فیروزکوه ۱۲۱ کیلومتری
۳۰ دی ۱۳۶۸
۶٫۰
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۰ در حدود ۳۶ کیلومتری شرق صلب‌بن، در ناحیهٔ فیروزکوه (استان تهران) که در فهرست‌های لرزه‌ای (ISC-GEM و USGS) ثبت شده است؛ تنها آسیب جزئی در فیروزکوه گزارش شده است.
پرسش‌های رایج
زلزلهٔ دیباج، سمنان چند ریشتر بود؟
بزرگی این زمینلرزه به گزارش مرکز لرزهنگاری کشوری ۳٫۳ بود که در رسانهها معمولاً «۳٫۳ ریشتر» گفته میشود. «ریشتر» نام یکی از نخستین مقیاسهای بزرگی است و امروز بهجای آن واژهٔ «بزرگی» به کار میرود.
زلزلهٔ دیباج، سمنان کی و کجا آمد؟
این زمینلرزه دوشنبه ۱۲ دی ۱۴۰۱، ساعت ۲۳:۰۳ به وقت تهران در دیباج، سمنان رخ داد. مختصات کانون ۳۶.۳۲ درجهٔ شمالی و ۵۴.۱۶ درجهٔ شرقی است.
عمق زلزلهٔ دیباج، سمنان چقدر بود؟
کانون این زمینلرزه در عمق ۹ کیلومتری زمین بود. لرزههای کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند.
آیا زلزلهٔ دیباج، سمنان پسلرزه داشت؟
چهار زمینلرزهٔ دیگر تا یک ماه پس از آن در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شده است؛ فهرستشان در همین صفحه است.
آیا زلزلهٔ بزرگتری در راه است؟
هیچکس، حتی مراکز علمی، نمیتواند زمان، جا و اندازهٔ زمینلرزهٔ بعدی را پیشبینی کند. پس از هر زمینلرزه احتمال پسلرزه بیشتر است و گاهی لرزهٔ بعدی بزرگتر است؛ پس توصیههای ایمنی را جدی بگیرید و خبرها را از منابع رسمی دنبال کنید.
منبع: مرکز لرزهنگاری کشوری (مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران)، از راه بات زمینلرزهٔ فلک‌بین؛ سابقهٔ صدساله از کاتالوگ USGS. این صفحه هشدار رسمی نیست و چیزی را پیشبینی نمی‌کند؛ آخرین به‌روزرسانی با پس‌لرزهٔ ۱۳ دی، ۰۰:۳۶.
ایمنی
پیش، هنگام و پس از زمینلرزه
پیش از آن
کمد، قفسه و آبگرمکن را به دیوار محکم کنید.
کیف اضطراری با آب، چراغ‌قوه، رادیو، دارو و مدارک آماده داشته باشید.
جای امن هر اتاق را بشناسید: زیر میز محکم، کنار دیوار داخلی.
با خانواده جایی بیرون از خانه برای دیدار قرار بگذارید.
هنگام لرزش
بنشین، پناه بگیر، نگه دار: زیر میز محکم بروید و پایه‌اش را بگیرید.
از پنجره، شیشه و چیزهای آویزان دور شوید.
از آسانسور و پله‌ها استفاده نکنید و تا لرزش تمام نشده بیرون ندوید.
بیرون از ساختمان، از دیوار، تیر برق و درخت فاصله بگیرید.
پس از آن
آمادهٔ پسلرزه باشید؛ ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد.
بوی گاز را بسنجید و اگر شک دارید شیر اصلی را ببندید.
از ساختمان آسیب‌دیده دور بمانید.
خبر را فقط از منابع رسمی دنبال کنید و شایعه پخش نکنید.
فلک‌بین گزارش‌های مرکز لرزهنگاری کشوری را نشان می‌دهد و هشدار رسمی نیست. هیچکس، از جمله فلک‌بین، نمیتواند زمان زمینلرزه را پیشبینی کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
گزارش فوری زمینلرزه @earthquake_arefi_bot: زمین‌لرزه‌های ایران چند دقیقه پس از وقوع، با نقشه، بزرگی، عمق و نزدیک‌ترین شهرها، از کانال مرکز لرزهنگاری کشوری. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
