پنجشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۱ · ساعت ۰۱:۰۹:۱۴ به وقت تهران · ۱۳۶۲ روز پیش
2023-01-11 21:39 UTC
عمق کانون
۱۰ کیلومتر
مختصات
۳۴.۰۹° N ۵۷.۱۲° E
انرژی
حدود ۱۲۰ کیلوگرم TNT
در ۱۰۰ کیلومتریاش
۳۳ زمینلرزهٔ پیشین از اسفند ۱۴۰۰
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۶ بامداد پنجشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۱، ساعت ۰۱:۰۹ به وقت تهران، عشق آباد، خراسان جنوبی را لرزاند. کانون آن در عمق ۱۰ کیلومتری زمین بود.
این زمینلرزه چقدر قوی بود؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۶ کوچک به شمار می‌آید. لرزه‌ای در این اندازه معمولاً فقط نزدیک کانون و آن هم بیشتر در سکوت شب یا طبقه‌های بالا احساس میشود و خسارتی به بار نمی‌آورد.
عمق ۱۰ کیلومتر در میانهٔ پوستهٔ زمین است؛ جایی که بیشتر زمینلرزههای ایران رخ میدهند. لرزه‌ای در این عمق کمی پخش‌تر از لرزه‌های خیلی کم‌عمق به سطح می‌رسد.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۱۲۰ کیلوگرم TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۳ حدود ۴ برابر این انرژی دارد.
سابقهٔ لرزه‌خیزی عشق آباد، خراسان جنوبی
از اسفند ۱۴۰۰ تا پیش از این زمینلرزه، ۳۳ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. آخرین لرزهٔ هم‌اندازه یا قوی‌تر در این شعاع، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۲٫۹ در ۲۰ دی ۱۴۰۱ بود.
در کاتالوگ جهانی زمینلرزههای سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۷۷ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۷٫۴ در ۲۵ شهریور ۱۳۵۷، ۸۴ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. چهار زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ طبس ۱۳۵۷، زلزلهٔ فردوس ۱۳۴۷ و زلزلهٔ بردسکن ۱۹۱۸ (۳ فروردین ۱۲۹۷) هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
پس از این زمینلرزه چه آمد؟
در ماهِ پس از آن پنج زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۳٫۹ در ۱۰ بهمن، ساعت ۰۸:۵۱ بود. یعنی لرزهٔ بعدی از خود این زمینلرزه قوی‌تر بود؛ در چنین رشته‌هایی، لرزهٔ نخست را «پیش‌لرزه» می‌نامند.
جای زمینلرزه در ایران؛ استان خراسان جنوبی پررنگ استهر زمینلرزهٔ ثبت‌شده در ۱۰۰ کیلومتری؛ هفتهٔ پیش از آن، ماه پس از آن
پیش‌لرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها
زمینلرزههای ۵۰ کیلومتری، از یک هفته پیش تا یک ماه پس از آن.
زمینلرزههای ۴٫۵ و بزرگتر از کاتالوگ جهانی USGS، قوی‌ترین‌ها نخست؛ ۷۷ زمینلرزه در کل.
بزرگی
تاریخ
فاصله از این زمینلرزه
عمق
۷٫۴
۲۵ شهریور ۱۳۵۷
۸۴ کیلومتر
۳۳ کیلومتر
۶٫۲
۱۰ شهریور ۱۳۴۷
۹۷ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۶٫۲
۱۹۱۸ میلادی
۱۴۱ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۱
۱۳ مهر ۱۳۱۲
۹۳ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۹
۲۲ دی ۱۳۵۸
۶۷ کیلومتر
۳۳ کیلومتر
۵٫۷
۸ تیر ۱۳۱۸
۵۷ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۶
۱۹ خرداد ۱۳۱۸
۱۴۰ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۵
۲۴ بهمن ۱۳۵۷
۹۱ کیلومتر
۳۳ کیلومتر
۵٫۵
۱۴ شهریور ۱۳۴۷
۱۰۵ کیلومتر
۱۳ کیلومتر
۵٫۳
۳ دی ۱۴۰۱
۸ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
زلزله‌های تاریخی این پهنه
زلزله
تاریخ
بزرگی
سرگذشت
زلزلهٔ طبس ۱۳۵۷ ۸۳ کیلومتری
۲۵ شهریور ۱۳۵۷
۷٫۴
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۴ که شهر طبس را به شدت ویران کرد و ۱۵ تا ۲۵ هزار نفر را کشت؛ از مرگبارترین زلزله‌های ایران در سدهٔ بیستم است. جان‌باختگان: ۱۵٬۰۰۰ تا ۲۵٬۰۰۰ نفر
زلزلهٔ فردوس ۱۳۴۷ ۹۷ کیلومتری
۱۰ شهریور ۱۳۴۷
۶٫۲
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۲ تا ۶٫۴ که یک روز پس از زلزلهٔ دشت بیاض شهر فردوس و روستاهای اطراف را ویران کرد و حدود ۷۰۰ تا ۹۰۰ نفر را کشت. جان‌باختگان: حدود ۷۰۰ تا ۹۰۰ نفر
زلزلهٔ بردسکن ۱۹۱۸ ۱۴۲ کیلومتری
۳ فروردین ۱۲۹۷
۶٫۲
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۲ در جنوب بردسکن (خراسان رضوی) که در فهرست‌های لرزه‌ای (ISC-GEM و USGS) ثبت شده است؛ گزارش معتبری از تلفات یا خسارت مهم آن در دست نیست.
پرسش‌های رایج
زلزلهٔ عشق آباد، خراسان جنوبی چند ریشتر بود؟
بزرگی این زمینلرزه به گزارش مرکز لرزهنگاری کشوری ۲٫۶ بود که در رسانهها معمولاً «۲٫۶ ریشتر» گفته میشود. «ریشتر» نام یکی از نخستین مقیاسهای بزرگی است و امروز بهجای آن واژهٔ «بزرگی» به کار میرود.
زلزلهٔ عشق آباد، خراسان جنوبی کی و کجا آمد؟
این زمینلرزه پنجشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۱، ساعت ۰۱:۰۹ به وقت تهران در عشق آباد، خراسان جنوبی رخ داد. مختصات کانون ۳۴.۰۹ درجهٔ شمالی و ۵۷.۱۲ درجهٔ شرقی است.
عمق زلزلهٔ عشق آباد، خراسان جنوبی چقدر بود؟
کانون این زمینلرزه در عمق ۱۰ کیلومتری زمین بود. بیشتر زمینلرزههای ایران در ۱۰ تا ۳۰ کیلومتری پوسته رخ میدهند.
آیا زلزلهٔ عشق آباد، خراسان جنوبی پسلرزه داشت؟
پنج زمینلرزهٔ دیگر تا یک ماه پس از آن در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شده است؛ فهرستشان در همین صفحه است.
آیا زلزلهٔ بزرگتری در راه است؟
هیچکس، حتی مراکز علمی، نمیتواند زمان، جا و اندازهٔ زمینلرزهٔ بعدی را پیشبینی کند. پس از هر زمینلرزه احتمال پسلرزه بیشتر است و گاهی لرزهٔ بعدی بزرگتر است؛ پس توصیههای ایمنی را جدی بگیرید و خبرها را از منابع رسمی دنبال کنید.
منبع: مرکز لرزهنگاری کشوری (مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران)، از راه بات زمینلرزهٔ فلک‌بین؛ سابقهٔ صدساله از کاتالوگ USGS. این صفحه هشدار رسمی نیست و چیزی را پیشبینی نمی‌کند؛ آخرین به‌روزرسانی با پس‌لرزهٔ ۱۶ بهمن، ۱۲:۲۳.
ایمنی
پیش، هنگام و پس از زمینلرزه
پیش از آن
کمد، قفسه و آبگرمکن را به دیوار محکم کنید.
کیف اضطراری با آب، چراغ‌قوه، رادیو، دارو و مدارک آماده داشته باشید.
جای امن هر اتاق را بشناسید: زیر میز محکم، کنار دیوار داخلی.
با خانواده جایی بیرون از خانه برای دیدار قرار بگذارید.
هنگام لرزش
بنشین، پناه بگیر، نگه دار: زیر میز محکم بروید و پایه‌اش را بگیرید.
از پنجره، شیشه و چیزهای آویزان دور شوید.
از آسانسور و پله‌ها استفاده نکنید و تا لرزش تمام نشده بیرون ندوید.
بیرون از ساختمان، از دیوار، تیر برق و درخت فاصله بگیرید.
پس از آن
آمادهٔ پسلرزه باشید؛ ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد.
بوی گاز را بسنجید و اگر شک دارید شیر اصلی را ببندید.
از ساختمان آسیب‌دیده دور بمانید.
خبر را فقط از منابع رسمی دنبال کنید و شایعه پخش نکنید.
فلک‌بین گزارش‌های مرکز لرزهنگاری کشوری را نشان می‌دهد و هشدار رسمی نیست. هیچکس، از جمله فلک‌بین، نمیتواند زمان زمینلرزه را پیشبینی کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
گزارش فوری زمینلرزه @earthquake_arefi_bot: زمینلرزههای ایران چند دقیقه پس از وقوع، با نقشه، بزرگی، عمق و نزدیک‌ترین شهرها، از کانال مرکز لرزهنگاری کشوری. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
