چهارشنبه ۹ فروردین ۱۴۰۲ · ساعت ۲۱:۰۸:۵۰ به وقت تهران · ۱۲۸۵ روز پیش
2023-03-29 17:38 UTC
عمق کانون
۶ کیلومتر
مختصات
۳۷.۰۳° N ۵۸.۳۷° E
انرژی
حدود ۳۰ تن TNT
در ۱۰۰ کیلومتریاش
۳۸ زمینلرزهٔ پیشین از اسفند ۱۴۰۰
مرکز لرزهنگاری کشوری زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۴٫۲ را در قوچان، خراسان رضوی ثبت کرد؛ شب چهارشنبه ۹ فروردین ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۰۸ به وقت تهران. کانون آن در عمق ۶ کیلومتری زمین بود.
زمین‌لرزه‌ای به این بزرگی یعنی چه؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۴٫۲ در ردهٔ لرزههای متوسط است. چنین لرزه‌ای معمولاً تا ده‌ها کیلومتر دورتر هم حس میشود، وسایل را می‌لرزاند و ساکنان را نگران می‌کند. آسیب جدی در این اندازه کم است، اما ساختمان‌های فرسوده و خشتی نزدیک کانون ممکن است ترک بردارند.
عمق ۶ کیلومتر کم‌ژرفاست. زمین‌لرزه‌های کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند، ولی لرزششان زودتر از آن‌هایی که ژرف‌ترند فروکش می‌کند. بیشتر زمین‌لرزه‌های ایران، به‌ویژه در زاگرس، در همین پوستهٔ بالایی رخ می‌دهند.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۳۰ تن TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۵ حدود ۱۶ برابر این انرژی دارد.
این ناحیه پیش‌تر هم لرزیده است؟
قوی‌ترین زمینلرزهٔ این ناحیه از اسفند ۱۴۰۰. از اسفند ۱۴۰۰ تا پیش از این زمینلرزه، ۳۸ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. این قوی‌ترین زمینلرزهٔ ثبت‌شده در این شعاع از اسفند ۱۴۰۰ تاکنون است.
در کاتالوگ جهانی زمین‌لرزه‌های سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۸۲ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۷٫۲ در ۱۳ مهر ۱۳۲۷، ۱۱۷ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. شش زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ نیشابور ۱۲۰۹، زلزلهٔ نیشابور ۱۳۸۹ و زلزلهٔ کپه‌داغ ۱۹۲۹ (۱۱ اردیبهشت ۱۳۰۸) هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
آیا پسلرزه داشت؟
در ماهِ پس از آن یک زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۲٫۹ در ۲۵ فروردین، ساعت ۰۹:۳۸ بود.
جای زمینلرزه در ایران؛ استان خراسان رضوی پررنگ استهر زمینلرزهٔ ثبت‌شده در ۱۰۰ کیلومتری؛ هفتهٔ پیش از آن، ماه پس از آن
پیش‌لرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها
زمین‌لرزه‌های ۵۰ کیلومتری، از یک هفته پیش تا یک ماه پس از آن.
زمین‌لرزه‌های ۴٫۵ و بزرگتر از کاتالوگ جهانی USGS، قوی‌ترین‌ها نخست؛ ۸۲ زمینلرزه در کل.
بزرگی
تاریخ
فاصله از این زمینلرزه
عمق
۷٫۲
۱۳ مهر ۱۳۲۷
۱۱۷ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۷٫۲
۱۱ اردیبهشت ۱۳۰۸
۱۳۶ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۶٫۵
۱۶ بهمن ۱۳۷۵
۱۱۸ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۶٫۵
۱۵ اردیبهشت ۱۳۱۹
۱۳۰ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۴
۲۵ شهریور ۱۳۰۲
۱۰۶ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۰
۲۳ اردیبهشت ۱۳۰۸
۱۳۷ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۹
۱ شهریور ۱۳۷۹
۱۴۹ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۵٫۹
۲۲ تیر ۱۳۰۸
۹۳ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۹
۱۹۱۷ میلادی
۹۹ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۸
۲۴ آبان ۱۳۴۷
۱۱۸ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
زلزله‌های تاریخی این پهنه
زلزله
تاریخ
بزرگی
سرگذشت
زلزلهٔ نیشابور ۱۲۰۹ ۹۹ کیلومتری
۱۲۰۹ میلادی
۷٫۶
نخستین از سه زمینلرزهٔ ویرانگر نیشابور (۱۲۰۹، ۱۳۸۹ و ۱۴۰۵ میلادی) در فهرست‌های تاریخی که هر بار شهر را به شدت ویران کرد؛ بزرگی آن را حدود ۷٫۶ برآورد کرده‌اند.
زلزلهٔ نیشابور ۱۳۸۹ ۹۹ کیلومتری
۱۳۸۹ میلادی
۷٫۶
دومین از سه زمینلرزهٔ ویرانگر نیشابور (۱۲۰۹، ۱۳۸۹ و ۱۴۰۵ میلادی) در فهرست‌های تاریخی؛ بزرگی آن را حدود ۷٫۶ برآورد کرده‌اند و روز و ماه دقیقش در منابع یکسان نیست.
زلزلهٔ کپه‌داغ ۱۹۲۹ ۱۳۶ کیلومتری
۱۱ اردیبهشت ۱۳۰۸
۷٫۲
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۲ در رشته‌کوه کپه‌داغ نزدیک مرز ایران و ترکمنستان که ۸۸ روستا را آسیب زد یا ویران کرد و به بجنورد هم خسارت زد؛ شمار کشته‌ها ۳٬۲۵۷ تا ۳٬۸۰۰ نفر برآورد شده و پس‌لرزه‌ها بیش از چهار سال ادامه یافتند. جان‌باختگان: حدود ۳٬۳۰۰ تا ۳٬۸۰۰ نفر
زلزلهٔ قوچان ۱۸۹۳ ۱۹ کیلومتری
۱۸۹۳ میلادی
۶٫۶
زمین‌لرزه‌ای در حدود ساعت ۱۹:۳۰ به وقت محلی ۱۷ نوامبر ۱۸۹۳ که قوچان و پیرامونش را سخت ویران کرد و حدود ۱۸ هزار نفر را کشت؛ قوچان در دهه‌های پایانی سدهٔ نوزدهم چند زمینلرزهٔ بزرگ دیگر هم دید. جان‌باختگان: حدود ۱۸ هزار نفر
زلزلهٔ بجنورد (گرمخان) ۱۳۷۵ ۱۱۸ کیلومتری
۱۶ بهمن ۱۳۷۵
۶٫۵
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۵ در کپه‌داغ (استان خراسان شمالی) که ۱۷۳ روستا را آسیب زد، چهار روستا را کاملاً ویران کرد و ۸۸ تا ۱۰۰ نفر را کشت و حدود ۱٬۹۵۰ نفر را مجروح کرد. جان‌باختگان: ۸۸ تا ۱۰۰ نفر
زلزلهٔ نیشابور ۱۹۴۰ ۱۳۰ کیلومتری
۱۵ اردیبهشت ۱۳۱۹
۶٫۵
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۵ در جنوب‌غرب نیشابور که در فهرست‌های لرزه‌ای (ISC-GEM و USGS) ثبت شده است؛ گزارش معتبری از تلفات یا خسارت مهم آن در دست نیست.
زلزلهٔ اسفراین و بجنورد ۱۹۲۳ ۱۰۶ کیلومتری
۲۵ شهریور ۱۳۰۲
۶٫۴
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶٫۴ در شمال خراسان (نواحی اسفراین و بجنورد) که بنابر فهرست NOAA ۱۵۷ نفر را کشت. جان‌باختگان: ۱۵۷ نفر (فهرست NOAA)
زلزلهٔ نیشابور ۱۴۰۵ ۹۹ کیلومتری
۱۴۰۵ میلادی
—
سومین از سه زمینلرزهٔ ویرانگر نیشابور (۱۲۰۹، ۱۳۸۹ و ۱۴۰۵ میلادی) در فهرست‌های تاریخی؛ بزرگی آن در منابع یکسان نیست (از ۶٫۷ تا ۷٫۶).
پرسش‌های رایج
زلزلهٔ قوچان، خراسان رضوی چند ریشتر بود؟
بزرگی این زمینلرزه به گزارش مرکز لرزهنگاری کشوری ۴٫۲ بود که در رسانهها معمولاً «۴٫۲ ریشتر» گفته میشود. «ریشتر» نام یکی از نخستین مقیاسهای بزرگی است و امروز بهجای آن واژهٔ «بزرگی» به کار میرود.
زلزلهٔ قوچان، خراسان رضوی کی و کجا آمد؟
این زمینلرزه چهارشنبه ۹ فروردین ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۰۸ به وقت تهران در قوچان، خراسان رضوی رخ داد. مختصات کانون ۳۷.۰۳ درجهٔ شمالی و ۵۸.۳۷ درجهٔ شرقی است.
عمق زلزلهٔ قوچان، خراسان رضوی چقدر بود؟
کانون این زمینلرزه در عمق ۶ کیلومتری زمین بود. لرزههای کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند.
آیا زلزلهٔ قوچان، خراسان رضوی پسلرزه داشت؟
یک زمینلرزهٔ دیگر تا یک ماه پس از آن در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شده است؛ فهرستشان در همین صفحه است.
آیا زلزلهٔ بزرگتری در راه است؟
هیچکس، حتی مراکز علمی، نمیتواند زمان، جا و اندازهٔ زمینلرزهٔ بعدی را پیشبینی کند. پس از هر زمینلرزه احتمال پسلرزه بیشتر است و گاهی لرزهٔ بعدی بزرگتر است؛ پس توصیههای ایمنی را جدی بگیرید و خبرها را از منابع رسمی دنبال کنید.
منبع: مرکز لرزهنگاری کشوری (مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران)، از راه بات زمینلرزهٔ فلک‌بین؛ سابقهٔ صدساله از کاتالوگ USGS. این صفحه هشدار رسمی نیست و چیزی را پیشبینی نمی‌کند؛ آخرین به‌روزرسانی با پس‌لرزهٔ ۲۵ فروردین، ۰۹:۳۸.
ایمنی
پیش، هنگام و پس از زمینلرزه
پیش از آن
کمد، قفسه و آبگرمکن را به دیوار محکم کنید.
کیف اضطراری با آب، چراغ‌قوه، رادیو، دارو و مدارک آماده داشته باشید.
جای امن هر اتاق را بشناسید: زیر میز محکم، کنار دیوار داخلی.
با خانواده جایی بیرون از خانه برای دیدار قرار بگذارید.
هنگام لرزش
بنشین، پناه بگیر، نگه دار: زیر میز محکم بروید و پایه‌اش را بگیرید.
از پنجره، شیشه و چیزهای آویزان دور شوید.
از آسانسور و پله‌ها استفاده نکنید و تا لرزش تمام نشده بیرون ندوید.
بیرون از ساختمان، از دیوار، تیر برق و درخت فاصله بگیرید.
پس از آن
آمادهٔ پسلرزه باشید؛ ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد.
بوی گاز را بسنجید و اگر شک دارید شیر اصلی را ببندید.
از ساختمان آسیب‌دیده دور بمانید.
خبر را فقط از منابع رسمی دنبال کنید و شایعه پخش نکنید.
فلک‌بین گزارش‌های مرکز لرزهنگاری کشوری را نشان می‌دهد و هشدار رسمی نیست. هیچکس، از جمله فلک‌بین، نمیتواند زمان زمینلرزه را پیشبینی کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
گزارش فوری زمینلرزه @earthquake_arefi_bot: زمین‌لرزه‌های ایران چند دقیقه پس از وقوع، با نقشه، بزرگی، عمق و نزدیک‌ترین شهرها، از کانال مرکز لرزهنگاری کشوری. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
