مرز استانهای آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی - حوالی عجب شیر
شنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۴ · ساعت ۰۶:۱۳:۱۹ به وقت تهران · ۳۶۶ روز پیش
2025-10-04 02:43 UTC
عمق کانون
۱۰ کیلومتر
مختصات
۳۷.۵۲° N ۴۵.۴۹° E
انرژی
حدود ۴۸۰ کیلوگرم TNT
در ۱۰۰ کیلومتریاش
۹ زمینلرزهٔ پیشین از خرداد ۱۴۰۳
صبح شنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۱۳ به وقت تهران، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۰ در حوالی عجب شیر در استان آذربایجان غربی رخ داد. کانون آن در عمق ۱۰ کیلومتری زمین بود و ۳۶ کیلومتر با خود عجب شیر فاصله داشت.
این زمینلرزه چقدر قوی بود؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۰ کوچک به شمار می‌آید. لرزه‌ای در این اندازه معمولاً فقط نزدیک کانون و آن هم بیشتر در سکوت شب یا طبقه‌های بالا احساس میشود و خسارتی به بار نمی‌آورد.
عمق ۱۰ کیلومتر در میانهٔ پوستهٔ زمین است؛ جایی که بیشتر زمینلرزههای ایران رخ میدهند. لرزه‌ای در این عمق کمی پخش‌تر از لرزه‌های خیلی کم‌عمق به سطح می‌رسد.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۴۸۰ کیلوگرم TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۴ حدود ۳۲ برابر این انرژی دارد.
زمینلرزههای پیشین عجب شیر
از خرداد ۱۴۰۳ تا پیش از این زمینلرزه، ۹ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. آخرین لرزهٔ هم‌اندازه یا قوی‌تر در این شعاع، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۴ در ۲۰ مرداد ۱۴۰۴ بود.
در کاتالوگ جهانی زمینلرزههای سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۱۱۱ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۷٫۱ در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۰۹، ۹۴ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. پنج زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ تبریز ۱۷۲۱، زلزلهٔ تبریز ۱۷۸۰ و زلزلهٔ سلماس ۱۹۳۰ (۱۷ اردیبهشت ۱۳۰۹) هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
پس از این زمینلرزه چه آمد؟
در ماهِ پس از آن یک زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۳٫۱ در ۱۶ مهر، ساعت ۲۲:۳۳ بود. یعنی لرزهٔ بعدی از خود این زمینلرزه قوی‌تر بود؛ در چنین رشته‌هایی، لرزهٔ نخست را «پیش‌لرزه» می‌نامند.
جای زمینلرزه در ایران؛ استان آذربایجان غربی پررنگ استهر زمینلرزهٔ ثبت‌شده در ۱۰۰ کیلومتری؛ هفتهٔ پیش از آن، ماه پس از آن
شهرهای نزدیک
همان که مرکز لرزهنگاری فهرست کرده است.
۳۶ کیلومتری عجب شیر (آذربایجان شرقی)
۳۷ کیلومتری ارومیه (آذربایجان غربی)
۴۵ کیلومتری نوشین (آذربایجان غربی)
۳۷ کیلومتری ارومیه
۹۴ کیلومتری تبریز
پیش‌لرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها
زمینلرزههای ۵۰ کیلومتری، از یک هفته پیش تا یک ماه پس از آن.
زمینلرزههای ۴٫۵ و بزرگتر از کاتالوگ جهانی USGS، قوی‌ترین‌ها نخست؛ ۱۱۱ زمینلرزه در کل.
بزرگی
تاریخ
فاصله از این زمینلرزه
عمق
۷٫۱
۱۷ اردیبهشت ۱۳۰۹
۹۴ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۴
۲۱ مرداد ۱۳۹۱
۱۴۸ کیلومتر
۱۱ کیلومتر
۶٫۲
۲۱ مرداد ۱۳۹۱
۱۴۶ کیلومتر
۱۲ کیلومتر
۶٫۲
۱۸ اردیبهشت ۱۳۰۹
۱۱۱ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۶٫۰
۴ اسفند ۱۳۹۸
۱۴۶ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۵٫۹
۸ بهمن ۱۴۰۱
۱۱۲ کیلومتر
۱۶ کیلومتر
۵٫۸
۴ اسفند ۱۳۹۸
۱۴۰ کیلومتر
۱۰ کیلومتر
۵٫۷
۲۸ دی ۱۴۰۱
۱۱۲ کیلومتر
۱۹ کیلومتر
۵٫۷
۳ اسفند ۱۳۱۲
۹۵ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
۵٫۷
۸ خرداد ۱۳۰۹
۱۱۶ کیلومتر
۱۵ کیلومتر
زلزله‌های تاریخی این پهنه
زلزله
تاریخ
بزرگی
سرگذشت
زلزلهٔ تبریز ۱۷۲۱ ۸۹ کیلومتری
۱۷۲۱ میلادی
۷٫۷
زمین‌لرزه‌ای در ۲۶ آوریل ۱۷۲۱ که حدود سه‌چهارم تبریز، از جمله مسجدها و مدرسه‌های بسیار، را با خاک یکسان کرد و ده‌ها هزار نفر را کشت؛ ویرانی آن از عوامل تسلط عثمانی بر تبریز در ۱۷۲۵ و افول اقتصادی شهر دانسته شده است. جان‌باختگان: برآوردها از ۸ هزار تا ۲۵۰ هزار نفر؛ رقم‌های رایج حدود ۴۰ تا ۸۰ هزار
زلزلهٔ تبریز ۱۷۸۰ ۸۴ کیلومتری
۱۷۸۰ میلادی
۷٫۴
زمین‌لرزه‌ای در ساعت ۰۱:۱۵ بامداد ۸ ژانویهٔ ۱۷۸۰ که تبریز را تقریباً کاملاً ویران کرد؛ شمار کشته‌ها ۴۰ تا ۲۰۰ هزار نفر گزارش شده و ۵۰ هزار نفر محتمل‌ترین برآورد است. جان‌باختگان: برآوردها از ۴۰ هزار تا ۲۰۰ هزار نفر؛ محتمل‌ترین حدود ۵۰ هزار
زلزلهٔ سلماس ۱۹۳۰ ۹۴ کیلومتری
۱۷ اردیبهشت ۱۳۰۹
۷٫۱
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۱ در دشت سلماس که شهر دیلمان (دیلمقان) و حدود ۶۰ روستا را ویران کرد؛ شهر امروزی سلماس همان دیلمان است که پس از زلزله جابه‌جا و بازسازی شد. پیش‌لرزه‌ای قوی حدود ۱۵ ساعت پیش از آن بسیاری را از خانه‌ها بیرون آورده بود. جان‌باختگان: ۱٬۳۶۰ تا ۳٬۰۰۰ نفر (برخی منابع تا ۴٬۰۰۰)
زلزلهٔ تبریز ۱۶۴۱ ۷۶ کیلومتری
۱۶۴۱ میلادی
۶٫۸
زمین‌لرزه‌ای شبانه در ۵ فوریهٔ ۱۶۴۱ که تبریز و اطراف آن، میان شهر و دریاچهٔ ارومیه، را ویران کرد؛ از مرگبارترین زمینلرزههای منطقه بود و شمار قربانیانش تا ۳۰ هزار نفر گزارش شده است. جان‌باختگان: ۱۲٬۶۱۳ تا ۳۰٬۰۰۰ نفر
زلزلهٔ اهر و ورزقان ۱۳۹۱ ۱۴۸ کیلومتری
۲۱ مرداد ۱۳۹۱
۶٫۴
دو زمینلرزهٔ ۶٫۴ و ۶٫۲ با فاصلهٔ ۱۱ دقیقه در شمال‌غرب ایران، میان اهر و ورزقان و حدود ۶۰ کیلومتری تبریز، که ۳۰۶ نفر را کشت و بیش از ۳٬۰۰۰ نفر را مجروح کرد؛ ۴۵ نفر از کشته‌ها در شهر اهر بودند. جان‌باختگان: ۳۰۶ نفر
زلزلهٔ تبریز ۱۰۴۲ ۹۶ کیلومتری
۱۰۴۲ میلادی
—
زمین‌لرزه‌ای ویرانگر در تبریز و پیرامون آن در سال ۱۰۴۲ میلادی که بنابر گزارش‌های تاریخی ۴۰ تا ۵۰ هزار نفر را کشت؛ روز و ماه دقیق آن در منابع یکسان نیست (برخی منابع آن را در اوت و برخی در نوامبر نوشته‌اند). جان‌باختگان: حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار نفر (گزارش‌های تاریخی)
پرسش‌های رایج
زلزلهٔ عجب شیر چند ریشتر بود؟
بزرگی این زمینلرزه به گزارش مرکز لرزهنگاری کشوری ۳٫۰ بود که در رسانهها معمولاً «۳٫۰ ریشتر» گفته میشود. «ریشتر» نام یکی از نخستین مقیاسهای بزرگی است و امروز بهجای آن واژهٔ «بزرگی» به کار میرود.
زلزلهٔ عجب شیر کی و کجا آمد؟
این زمینلرزه شنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۱۳ به وقت تهران در مرز استانهای آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی - حوالی عجب شیر رخ داد؛ ۳۶ کیلومتری عجب شیر. مختصات کانون ۳۷.۵۲ درجهٔ شمالی و ۴۵.۴۹ درجهٔ شرقی است.
عمق زلزلهٔ عجب شیر چقدر بود؟
کانون این زمینلرزه در عمق ۱۰ کیلومتری زمین بود. بیشتر زمینلرزههای ایران در ۱۰ تا ۳۰ کیلومتری پوسته رخ میدهند.
آیا زلزلهٔ عجب شیر پسلرزه داشت؟
یک زمینلرزهٔ دیگر تا یک ماه پس از آن در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شده است؛ فهرستشان در همین صفحه است.
آیا زلزلهٔ بزرگتری در راه است؟
هیچکس، حتی مراکز علمی، نمیتواند زمان، جا و اندازهٔ زمینلرزهٔ بعدی را پیشبینی کند. پس از هر زمینلرزه احتمال پسلرزه بیشتر است و گاهی لرزهٔ بعدی بزرگتر است؛ پس توصیههای ایمنی را جدی بگیرید و خبرها را از منابع رسمی دنبال کنید.
منبع: مرکز لرزهنگاری کشوری (مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران)، از راه بات زمینلرزهٔ فلک‌بین؛ سابقهٔ صدساله از کاتالوگ USGS. این صفحه هشدار رسمی نیست و چیزی را پیشبینی نمی‌کند؛ آخرین به‌روزرسانی با پس‌لرزهٔ ۱۶ مهر، ۲۲:۳۳.
ایمنی
پیش، هنگام و پس از زمینلرزه
پیش از آن
کمد، قفسه و آبگرمکن را به دیوار محکم کنید.
کیف اضطراری با آب، چراغ‌قوه، رادیو، دارو و مدارک آماده داشته باشید.
جای امن هر اتاق را بشناسید: زیر میز محکم، کنار دیوار داخلی.
با خانواده جایی بیرون از خانه برای دیدار قرار بگذارید.
هنگام لرزش
بنشین، پناه بگیر، نگه دار: زیر میز محکم بروید و پایه‌اش را بگیرید.
از پنجره، شیشه و چیزهای آویزان دور شوید.
از آسانسور و پله‌ها استفاده نکنید و تا لرزش تمام نشده بیرون ندوید.
بیرون از ساختمان، از دیوار، تیر برق و درخت فاصله بگیرید.
پس از آن
آمادهٔ پسلرزه باشید؛ ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد.
بوی گاز را بسنجید و اگر شک دارید شیر اصلی را ببندید.
از ساختمان آسیب‌دیده دور بمانید.
خبر را فقط از منابع رسمی دنبال کنید و شایعه پخش نکنید.
فلک‌بین گزارش‌های مرکز لرزهنگاری کشوری را نشان می‌دهد و هشدار رسمی نیست. هیچکس، از جمله فلک‌بین، نمیتواند زمان زمینلرزه را پیشبینی کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
گزارش فوری زمینلرزه @earthquake_arefi_bot: زمینلرزههای ایران چند دقیقه پس از وقوع، با نقشه، بزرگی، عمق و نزدیک‌ترین شهرها، از کانال مرکز لرزهنگاری کشوری. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
