تلسکوپ رادیویی آرسیبو Arecibo Telescope

رصدخانهٔ آرسیبو در پورتوریکو بیش از پنجاه سال یکی از ابزارهای مهم اخترشناسی رادیویی و رادار سیاره‌ای بود. بشقاب ۳۰۵ متری‌اش را در یک فروچالهٔ طبیعی ساخته بودند و از ۱۹۶۳ تا ۲۰۱۶ بزرگ‌ترین تلسکوپ تک‌بشقاب جهان بود؛ آن‌گاه تلسکوپ فست در چین جایش را گرفت. بشقاب ثابت بود و با جابه‌جایی گیرنده‌ای معلق بالای آن بخشی از آسمان را می‌دید.

آرسیبو چه کشف‌هایی کرد؟

• دورهٔ چرخش عطارد: در ۱۹۶۵ با رادار نشان داد عطارد در ۵۹ روز می‌چرخد، نه ۸۸ روز.
• تپ‌اختر دوتایی: در ۱۹۷۴ راسل هالس و جوزف تیلور تپ‌اختر دوتایی را پیدا کردند که شاهدی غیرمستقیم بر امواج گرانشی بود و در ۱۹۹۳ نوبل گرفت.
• نخستین سیاره‌های فراخورشیدی: در ۱۹۹۲ الکساندر ولشچان و دیل فریل با آن، سیاره‌هایی را در پیرامون یک تپ‌اختر تأیید کردند.
• انفجار رادیویی تکرارشونده: در ۲۰۱۶ نخستین انفجار سریع رادیویی تکرارشونده، FRB 121102، را ثبت کرد.
• رادار سیارک‌ها: شکل و مدار اجرام نزدیک به زمین را با رادار سنجید.

در ۱۹۷۴ از این تلسکوپ «پیام آرسیبو»، پیامی رادیویی با اطلاعات دربارهٔ بشر و زمین، به سوی خوشهٔ ستاره‌ای M13 فرستاده شد. این بیشتر نمایشی نمادین بود تا تلاشی جدی برای تماس، در حوزهٔ جست‌وجو برای هوش فرازمینی.

چرا آرسیبو فروریخت؟

در سال ۲۰۲۰ دو کابل نگهدارندهٔ سکوی گیرنده، پیش از رسیدن به بار طراحی‌شان، پاره شدند. بنیاد ملی علوم آمریکا به‌دلیل خطر تصمیم گرفت تلسکوپ را با تخریب کنترل‌شده از رده خارج کند، اما پیش از اجرای آن، در ۱ دسامبر ۲۰۲۰ (۱۱ آذر ۱۳۹۹)، سکوی ۹۰۰ تنی فروریخت و بشقاب را به‌شدت آسیب زد. بازسازی انجام نشد.

پرسش‌های رایج

### تلسکوپ آرسیبو کجا بود؟
در پورتوریکو، در منطقه‌ای کوهستانی نزدیک شهر آرسیبو.

### آرسیبو چه زمانی فروریخت؟
۱ دسامبر ۲۰۲۰ پس از پاره‌شدن کابل‌ها.

### قطر بشقاب آرسیبو چقدر بود؟
بشقاب تلسکوپ آرسیبو ۳۰۵ متر قطر داشت.