دانشنامهجرم آسمانی
غول آبی Blue giant
غول آبی ستارهای بسیار داغ، درخشان و پرجرم است که دمای سطحش از حدود ۱۰ هزار کلوین بیشتر است و در مدتی کوتاه، چند میلیون تا چند ده میلیون سال، سوخت هسته‌اش را مصرف میکند.
نام‌های دیگر: ستاره آبی غول‌پیکر، ابرغول آبی
غولهای آبی از درخشان‌ترین ستاره‌های آسمان‌اند. رنگ آبی‌سفیدشان نشان از دمای بسیار بالای سطح آن‌هاست. این ستاره‌ها در مقایسه با خورشید بسیار پرجرم و پرانرژی‌اند، اما چون سوخت را سریع می‌سوزانند، عمرشان کوتاه است و تعدادشان کم.
غول آبی چه ویژگی‌هایی دارد؟
عبارت «غول آبی» معمولاً به ستاره‌هایی از ردهٔ طیفی O یا B با اندازهٔ بزرگ اشاره دارد. دمای سطح این ستاره‌ها بین حدود ۱۰ هزار تا بیش از ۳۰ هزار کلوین است و جرمشان از چند برابر تا ده‌ها برابر خورشید می‌رسد. درخشندگی‌شان به ده‌ها هزار یا حتی میلیون‌ها برابر خورشید می‌رسد. اگر جرمشان از این هم بیشتر باشد، «ابرغول آبی» خوانده می‌شوند. ریگل در صورت فلکی جبار نمونهٔ مشهوری از ابرغول آبی است که در آسمان زمستان می‌درخشد.
عمر غول آبی چه‌قدر است؟
هرچه ستارهای پرجرم‌تر باشد، گرانش بیشتری آن را فشرده میکند و همجوشی در هسته‌اش تندتر انجام میشود. در نتیجه ستارهای با ۲۰ برابر جرم خورشید فقط حدود ده میلیون سال عمر دارد، در حالی که خورشید حدود ده میلیارد سال. به همین دلیل غولهای آبی معمولاً در مناطق جوان کهکشان، مثل خوشه‌های باز و نزدیک ابرهای مولکولی دیده می‌شوند. اگر ستارهای آبی‌رنگ و پرجرم را ببینیم، معمولاً می‌توان گفت از نظر نجومی تازه زاده شده است.
سرنوشت یک غول آبی چیست؟
غولهای آبی پس از پایان هیدروژن هسته به ابرغول سرخ تبدیل می‌شوند (مثل ابط‌الجوزا) یا در مواردی ستارهای به نام ولف–رایه می‌شوند که بادهای شدیدی دارد. سرانجام هسته فرو می‌ریزد و ابرنواختر رخ می‌دهد. نتیجه بسته به جرم، ستارهٔ نوترونی یا سیاه‌چاله است. دربارهٔ سازوکار این فروپاشی فروپاشی هسته‌ای ستاره را ببینید.
پرسش‌های رایج
### غول آبی چیست؟
ستارهای بسیار داغ، پرجرم و پرنور با دمای سطح بالاتر از حدود ۱۰ هزار کلوین که در مدتی کوتاه سوختش را میسوزاند.
### مشهورترین غول آبی آسمان کدام است؟
ریگل در صورت فلکی جبار که یک ابرغول آبیسفید است و در آسمان زمستان بهخوبی دیده میشود.
### چرا غولهای آبی عمر کوتاهی دارند؟
چون جرم زیادشان هسته را بسیار داغ و فشرده میکند و همجوشی با شتاب انجام میشود، پس سوخت زود تمام میشود.
### آیا خورشید هم غول آبی میشود؟
نه. خورشید جرم کافی ندارد. در آینده غول سرخ و در نهایت کوتولهٔ سفید میشود.