دانشنامهجرم آسمانی
غول سرخ Red giant
غول سرخ ستارهای پرنور و بسیار بزرگ با سطح نسبتاً سرد (حدود ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کلوین) است که هیدروژن هستهٔ خود را مصرف کرده و در مرحلهٔ پایانی زندگی ستارگان کمجرم تا میانجرم قرار دارد.
غول‌های سرخ مرحله‌ای از زندگی ستارگانی‌اند که جرمی نزدیک به خورشید یا کمی بیشتر دارند. شعاع آن‌ها از ۱۰ تا چند صد برابر خورشید می‌رسد و چون سطحشان سرد است، نور نارنجی‌ـ‌سرخ دارند. با این حال به‌دلیل اندازهٔ بزرگ، درخشندگی کل آن‌ها صدها تا هزاران برابر خورشید است.
غول سرخ چگونه پدید می‌آید؟
ستاره در رشتهٔ اصلی در هستهٔ خود هیدروژن را به هلیوم می‌سوزاند. وقتی هیدروژن هسته تمام شود، هستهٔ هلیومی منقبض و داغ‌تر میشود و هیدروژن در لایه‌ای پیرامونش می‌سوزد. این سوختن پوسته‌ای، لایههای بیرونی را منبسط می‌کند و ستاره به غول سرخ تبدیل میشود. در ستارهای با جرم نزدیک به خورشید، هستهٔ هلیومی سرانجام در «شعلهٔ هلیومی» شروع به سوختن می‌کند.
سرنوشت خورشید چه خواهد شد؟
خورشید در حدود پنج میلیارد سال دیگر غول سرخ خواهد شد و شعاعش حدود ۲۰۰ برابر امروز می‌رسد. عطارد و زهره بلعیده خواهند شد و سرنوشت زمین هنوز قطعی نیست؛ حتی اگر بلعیده نشود، سطحش بسیار داغ خواهد شد. در پایان، ستاره لایههایش را رها می‌کند و سحابی سیارهنما پدید می‌آید و هسته‌اش به کوتولهٔ سفید تبدیل میشود.
نمونه‌هایی در آسمان
دبران و ستارهٔ سماک رامح (آرکتوروس) غول‌های سرخی هستند که با چشم دیده می‌شوند و رنگ نارنجی دارند. ابط‌الجوزا ابرغول سرخ است و از نظر اندازه و جرم رده‌ای دیگر.
پرسش‌های رایج
### غول سرخ چیست؟
غول سرخ ستارهای بزرگ و سرد است که هیدروژن هستهٔ خود را مصرف کرده و لایههایش منبسط شدهاند.
### آیا خورشید غول سرخ میشود؟
بله. خورشید پس از حدود پنج میلیارد سال از رشتهٔ اصلی خارج میشود و به غول سرخ تبدیل خواهد شد.
### چرا غول سرخ، سرخ است؟
چون سطح بسیار منبسطش سرد میشود، حدود ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کلوین، و ستارههای سرد بیشتر در طول موجهای سرخ میتابند.
### غول سرخ بعد از آن چه میشود؟
در ستارههای کمجرم و میانجرم، لایههای بیرونی غول سرخ بهشکل سحابی سیارهنما پراکنده میشود و هستهٔ آن به کوتولهٔ سفید تبدیل میشود.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۱۳ شهریور ۱۴۰۳خورشید غول سرخ میشودحدود ۵ میلیارد سال دیگر خورشید از رشتهٔ اصلی بیرون می‌آید و غول سرخ میشود؛ عطارد و زهره را میبلعد و احتمالاً زمین را هم.
- ۴ تیر ۱۴۰۲سرنوشت خورشیدخورشید حدود پنج میلیارد سال دیگر هیدروژن هستهٔ خود را تمام می‌کند و به غول سرخ تبدیل میشود که احتمالاً سیارههای درونی را میبلعد. سپس لایههای بیرونیاش را میافشاند و هسته‌اش کوتولهٔ سفیدی میشود که کمکم سرد میشود.