رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهزندگیرویداد

انفجار کامبرین Cambrian explosion

انفجار کامبرین دورهٔ نسبتاً کوتاه زمین‌شناسی در آغاز دوران کامبرین (حدود ۵۴۱ تا ۵۲۰ میلیون سال پیش) است که در آن بیشتر شاخه‌های اصلی جانوران در سنگواره‌ها پدیدار شدند.

نام‌های دیگر: کامبرین

انفجار کامبرین
Jstuby at English Wikipedia / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

مشخصات

زمانسدهٔ ۵۴۳۰۰۰۰ پیش از میلاد

از ویکی‌داده (CC0).

انفجار کامبرین به افزایش شگفت‌انگیز تنوع جانوران در سنگواره‌ها در حدود ۵۴۱ میلیون سال پیش اشاره دارد. پیش از آن بیشتر زندگی‌ها میکروبی یا جانوران ساده و نرم‌بدن بود. در دوره‌ای حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون ساله ردپای بیشتر شاخه‌های جانوری امروزی، از جمله بندپایان، نرم‌تنان و طنابداران، پدید آمد.

## چرا آن را «انفجار» می‌نامند؟
این نام از دید زمین‌شناسی است: ۲۰ میلیون سال در برابر ۴ میلیارد سال تاریخ حیات کوتاه است. اما برای ما این دوره بسیار طولانی بوده و رویداد ناگهانی نبوده است؛ نام «انفجار» فقط تندی نسبی تغییرها را نشان می‌دهد.

## چه جانورانی پدید آمدند؟
ویژگی‌های مهمی در این دوره دیده می‌شود: صدف‌ها و اسکلت‌های سخت، چشم‌ها، پاها و شکارچی‌ها. سنگواره‌های ممتاز لایه‌های برجس در کانادا (حدود ۵۰۸ میلیون سال) و چنگجیانگ در چین نمونه‌های بسیار خوب نگه داشته‌شدهٔ جانوران آن زمان را نشان می‌دهند. جانورانی مانند تریلوبیت‌ها و آنومالوکاریس، شکارچی بزرگ آن دوره، از این نمونه‌اند.

## علت آن چه بود؟
دلیل قطعی وجود ندارد و احتمالاً چند عامل با هم دخیل بودند:

  • اکسیژن: افزایش اکسیژن اقیانوس‌ها پس از رویداد بزرگ اکسیژن‌سازی و دوره‌های بعدی.
  • رقابت و شکار: پیدایش شکارچی‌ها فشار تکاملی برای ساخت اسکلت و چشم به وجود آورد.
  • عوامل ژنتیکی: ژن‌های سازندهٔ طرح بدن زودتر از آن شکل گرفته بودند.
  • تغییر محیط: تغییر شیمی دریا و بالا آمدن سطح آب.

همچنین پیش‌تر جانوران ساده‌تر، موسوم به زیست‌مندان ادیاکارا، وجود داشتند؛ پس «انفجار» از هیچ آغاز نشد. نمونه‌ای از مراحل تکامل سریع در فرصت‌های تازه است.

پرسش‌های رایج

  1. انفجار کامبرین یعنی چه؟

    یعنی پدیدار شدن ناگهانی، به مقیاس زمین‌شناسی، بیشتر شاخه‌های اصلی جانوران در سنگواره‌ها حدود ۵۴۱ میلیون سال پیش.

  2. آیا انفجار کامبرین با تکامل مخالف است؟

    نه. این رویداد حدود ۲۰ میلیون سال طول کشید که برای انتخاب طبیعی زمان کافی است. شواهد مولکولی و سنگواره‌های پیش از آن نشان می‌دهند ریشهٔ این گروه‌ها کمی قدیمی‌تر است.

  3. اولین جانوران چه زمانی پدید آمدند؟

    نخستین نشانه‌های جانوران ظاهراً در دورهٔ ادیاکارا، پیش از کامبرین، دیده می‌شود، اما تنوع بالا و اسکلت‌های سخت از کامبرین شروع می‌شود.

  4. آیا در کامبرین جانداران خشکی هم بودند؟

    نه، تقریباً همهٔ جانوران پیچیدهٔ آن دوران در دریا می‌زیستند. حضور گستردهٔ جانوران و گیاهان روی خشکی خیلی دیرتر، از حدود ۴۷۰ تا ۴۰۰ میلیون سال پیش، شروع شد.

منابع

  1. History of Life on Earth · Smithsonian National Museum of Natural History

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از انفجار کامبرین گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین