مقیاس زمان زمین‌شناسی Geologic time scale

سن زمین حدود ۴٫۵۴ میلیارد سال برآورد می‌شود، که با تعیین سن سنگ‌ها و شهاب‌سنگ‌ها به روش‌های رادیواکتیو به‌دست آمده است. برای مرتب کردن چنین زمان درازی، زمین‌شناسان آن را به «ابرنوبت»، «دوران»، «دوره» و «عصر» تقسیم می‌کنند. مرز هرکدام معمولاً با رویدادی مهم در فسیل‌ها و سنگ‌ها تعیین می‌شود.

تقسیم‌های اصلی

• پرکامبرین: حدود ۸۸ درصد تاریخ زمین، شامل ابرنوبت‌های هادئن، آرکئن و پروتروزوئیک. در آن زمین شکل گرفت، اقیانوس‌ها پدید آمدند و نخستین زندگی (حدود ۳٫۵ میلیارد سال پیش یا شاید پیش‌تر) ظهور کرد. گویا اکسیژن جو از حدود ۲٫۴ میلیارد سال پیش بالا رفت.
• پالئوزوئیک (حدود ۵۳۸ تا ۲۵۲ میلیون سال پیش): انفجار کامبرین، پیدایش ماهی‌ها و گیاهان خشکی، و بزرگ‌ترین انقراض در پایان آن.
• مزوزوئیک (حدود ۲۵۲ تا ۶۶ میلیون سال پیش): عصر دایناسورها و پایان آن با انقراض کرتاسه–پالئوژن.
• سنوزوئیک (از ۶۶ میلیون سال پیش تا امروز): عصر پستانداران و پیدایش انسان.

مهم‌ترین انقراض‌ها

پنج انقراض بزرگ شناخته شده است. بزرگ‌ترین، انقراض پرمین–تریاس (حدود ۲۵۲ میلیون سال پیش)، حدود ۹۰ درصد گونه‌های دریایی را از بین برد. انقراض پایان کرتاسه حدود ۶۶ میلیون سال پیش با برخورد یک سیارک بزرگ (دهانهٔ چیکسولوب) و آتشفشانی گسترده همراه بود.

زمین‌شناسی و ستاره‌شناسی

سن زمین با سن منظومهٔ شمسی سازگار است. برخورد عظیم که بنا بر فرضیه ماه را ساخت و (اگر رخ داده باشد) بمباران شدید پایانی هر دو در پرکامبرین بودند. تغییرات اقلیمی گذشته نیز با چرخه‌های میلانکوویچ مرتبط‌اند.

آنتروپوسن؟

بعضی دانشمندان برای دورهٔ تأثیر شدید انسان بر زمین اصطلاح «آنتروپوسن» را پیشنهاد کرده‌اند، اما در سال ۲۰۲۴ اتحادیهٔ بین‌المللی علوم زمین‌شناسی آن را به‌عنوان واحد رسمی نپذیرفت و رسماً هنوز در عصر هولوسن به سر می‌بریم.

پرسش‌های رایج

### سن زمین چقدر است؟
حدود ۴٫۵۴ میلیارد سال.

### مقیاس زمان زمین‌شناسی چیست؟
نظام تقسیم تاریخ زمین به ابرنوبت‌ها، دوران‌ها و دوره‌ها، بر پایهٔ سنگ‌ها و فسیل‌ها.

### دایناسورها چه زمانی منقرض شدند؟
حدود ۶۶ میلیون سال پیش، در پایان کرتاسه، که با برخورد سیارک و آتشفشان همراه بود.

### الان در کدام دوران زمین‌شناسی هستیم؟
در دوران سنوزوئیک، دورهٔ کواترنری و عصر هولوسن.