رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم

اکسیژن Oxygen

اکسیژن عنصر شمارهٔ ۸ با نماد O است؛ گازی که حدود ۲۱ درصد هوای زمین را می‌سازد، برای تنفس بیشتر جانداران لازم است و فراوان‌ترین عنصر پوستهٔ زمین است.

نام‌های دیگر: عنصر اکسیژن

اکسیژن
U.S. Air Force/Staff Sgt. Jim Araos / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

مشخصات

کشف مستقلکارل ویلهلم شیله، اوایل دههٔ ۱۷۷۰؛ جوزف پریستلی، ۱۷۷۴

بر پایهٔ منابع بازبینی‌شدهٔ این مدخل.

اکسیژن در شرایط عادی به‌صورت مولکول O₂ دیده می‌شود، گازی بی‌رنگ و بی‌بو که آسان با بیشتر عنصرها واکنش می‌دهد. سوختن، زنگ‌زدن و تنفس سلولی همه نمونه‌هایی از واکنش با اکسیژن‌اند (اکسایش).

## اکسیژن در هوا و پوستهٔ زمین
اکسیژن حدود ۲۱ درصد حجم جو زمین است و در پوستهٔ زمین حدود ۴۶ درصد جرم را دارد، بیشتر درون سنگ‌ها و کانی‌هایی مثل سیلیکات‌ها و اکسیدها. در مولکول آب هم حدود هشت‌نهم جرم از اکسیژن است. در کل جهان اکسیژن پس از هیدروژن و هلیوم سومین عنصر فراوان است و در ستاره‌های پرجرم ساخته می‌شود.

## اکسیژن زمین از کجا آمد؟
جو نخستین زمین تقریباً اکسیژن آزاد نداشت. باکتری‌های فتوسنتزکننده حدود ۲٫۴ میلیارد سال پیش آن‌قدر اکسیژن تولید کردند که جو را دگرگون کرد؛ این رویداد را رویداد بزرگ اکسیژن‌دار شدن می‌نامند. امروز بیشتر اکسیژن تازه از فتوسنتز گیاهان، جلبک‌ها و فیتوپلانکتون‌های اقیانوس می‌آید.

## اوزون و کاربردها
نوع سه‌اتمی اکسیژن، اوزون (O₃)، در لایهٔ اوزون بخش زیادی از فرابنفش خورشید را جذب می‌کند. اکسیژن در پزشکی، جوشکاری، فولادسازی و موتور موشک‌ها مصرف می‌شود. اکسیژن مایع در حدود ۱۸۳- درجهٔ سانتی‌گراد می‌جوشد و رنگ آبی کم‌رنگی دارد.

پرسش‌های رایج

  1. اکسیژن چقدر از هوای زمین را می‌سازد؟

    اکسیژن حدود ۲۱ درصد هوای زمین است و بیشتر باقی‌مانده نیتروژن است. این نسبت در هزاران سال اخیر تقریباً ثابت مانده است، هرچند در تاریخ بسیار طولانی زمین نوسان‌های بزرگی داشته است.

  2. اکسیژن آتش‌گیر است؟

    اکسیژن خودش نمی‌سوزد، ولی سوختن را شدیداً تشدید می‌کند. در هوای پراکسیژن حتی موادی که معمولاً دیر می‌سوزند آسان آتش می‌گیرند.

  3. آیا در سیاره‌های دیگر اکسیژن هست؟

    اکسیژن در بسیاری از جاها هست، اما بیشتر به‌صورت ترکیب، مثل یخ آب و سنگ‌ها. جو مریخ کمتر از یک درصد اکسیژن دارد و مقدار زیاد اکسیژن آزاد در جو سیاره‌ای فقط روی زمین و به کمک حیات شناخته شده است.

منابع

  1. Oxygen: Element information, properties and uses · Royal Society of Chemistry

آخرین بازبینی:

راهنما و مقاله

برای خواندن بیشتر

همه

فکت علمی

دانستنی‌ها

همهٔ فکت‌ها

اخبار نجوم

در خبرها

در چنین روزی

در تاریخ علم

در همان خبرها

مدخل‌هایی که با اکسیژن در یک خبر آمده‌اند.

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از اکسیژن گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین