دان Dawn

دان کاوشگری از برنامهٔ «دیسکاوری» ناسا بود که برای مطالعهٔ دو جرم بزرگ کمربند سیارک‌ها ساخته شد. این دو نمایندهٔ دو رویهٔ متفاوت‌اند: وستا سنگی و خشک و سرس یخی و پرآب‌تر. هدف مأموریت فهمیدن چگونگی شکل‌گیری سیاره‌های سنگی در آغاز منظومهٔ شمسی بود.

مسیر و پیشرانه

دان در سپتامبر ۲۰۰۷ پرتاب شد. مهم‌ترین نوآوری آن پیشرانهٔ یونی با سوخت زنون بود که شتاب کمی می‌دهد ولی ماه‌ها و سال‌ها کار می‌کند و به فضاپیما اجازه داد پس از مدارگیری دور یک جرم آن را ترک کند و به جرم دیگر برود. این کار با پیشرانهٔ شیمیایی عملی نبود.

اهداف و دستاوردهای مأموریت

دان در ۲۰۱۱ به وستا رسید و حدود چهارده ماه آن را بررسی کرد. وستا جرمی لایه‌لایه با هستهٔ فلزی است، شبیه به سیاره‌ای نیمه‌کاره. سپس در ۲۰۱۵ دور سرس مدار گرفت. از یافته‌های مهم آن لکه‌های درخشان نمکی در دهانهٔ اوکاتور و نشانه‌هایی از آب، نمک‌ها و مواد آلی در سرس بود. دان در ۲۰۱۸ با تمام شدن سوخت هیدرازین، که برای کنترل جهت لازم بود، مأموریتش را پایان داد و همچنان در مداری پایدار دور سرس می‌چرخد.

پرسش‌های رایج

### فضاپیمای دان چه کاری انجام داد؟
دان از ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۸ دو جرم بزرگ کمربند سیارک‌ها یعنی وستا و سرس را از نزدیک بررسی کرد و از آن‌ها نقشه و داده‌هایی از ترکیب و ساختار به دست آورد.

### چرا دان به دو جرم رفت؟
دان از پیشرانهٔ یونی استفاده می‌کرد که ترک مدار وستا و سفر به سرس را ممکن می‌ساخت؛ این نخستین بار بود که فضاپیمایی دور دو جرم فرازمینی مدار می‌گرفت.

### دان در سرس چه یافت؟
دان در سرس نمک‌ها، ترکیبات وابسته به آب و نشانه‌هایی از مواد آلی یافت و لکه‌های درخشان نمکی مانند آنچه در دهانهٔ اوکاتور دیده می‌شود را نقشه کرد.

### سرنوشت دان چه شد؟
دان پس از تمام شدن سوخت کنترل جهت در ۲۰۱۸ از کار افتاد، ولی همچنان دور سرس مدار می‌زند و انتظار می‌رود دست‌کم چند دهه آنجا بماند.