دانشنامهجرم آسمانی
کمربند سیارکها Asteroid belt
کمربند سیارکها ناحیه‌ای حلقه‌مانند میان مدار مریخ و مشتری است که میلیون‌ها سیارک و جرم صخره‌ای در آن به دور خورشید می‌گردند.
کمربند سیارکها حدود ۲٫۱ تا ۳٫۳ واحد نجومی از خورشید فاصله دارد. بیشتر سیارک‌های منظومهٔ شمسی در آن‌جا هستند و از ماده‌ای ساخته شده‌اند که بر اثر کشش مشتری نتوانست سیاره‌ای تشکیل دهد.
کمربند سیارکها چه اندازه‌ای دارد؟
جرم همهٔ این سیارکها روی هم کمتر از پنج درصد جرم ماه است. بیش از یک‌سوم آن به سرس تعلق دارد، سیارهٔ کوتولهٔ ۹۴۰ کیلومتری. حدود یک تا دو میلیون سیارک با قطر بیش از یک کیلومتر وجود دارد؛ بزرگ‌ترین‌ها پس از سرس وستا، پالاس و هایجیا هستند. سایکی هم سیارک فلزی مهمی در این کمربند است.
آیا کمربند سیارکها پر از صخره است؟
برخلاف فیلم‌ها، فاصلهٔ میان سیارکها بسیار زیاد است؛ فاصلهٔ معمول دو سیارک از هم صدها هزار کیلومتر است و فضاپیماها بدون نگرانی از آن میگذرند. پایونیر ۱۰ نخستین فضاپیمایی بود که در سال‌های ۱۹۷۲ و ۱۹۷۳ از آن گذشت.
چرا کمربند سیارکها هیچ سیاره‌ای نشد؟
کشش گرانشی مشتری و تشدیدهای مداری، سیارکها را آشفته کردند و از به هم چسبیدن آن‌ها جلوگیری کردند. شکاف‌های کرک‌وود جایی‌اند که تشدید با مشتری مدارها را خالی کرده است. این ناحیه در نزدیکی خط یخ‌بندان هم هست: سیارک‌های درونی خشک‌تر و بیرونی‌ها یخی‌ترند. این ماده‌ها سنگ‌ریزهٔ باقی‌ماندهٔ تشکیل منظومهٔ شمسی هستند.
کاوش کمربند
فضاپیمای دان از ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۸ دور وستا و سپس سرس گشت. لوسی (پرتاب ۲۰۲۱) در راه تروآیی‌های مشتری از کنار دو سیارک کمربند هم گذشت و فضاپیمای سایکی (پرتاب ۲۰۲۳) قرار است در ۲۰۲۹ به سیارک فلزی سایکی برسد.
پرسش‌های رایج
### کمربند سیارکها کجاست؟
کمربند سیارکها میان مدار مریخ و مشتری، حدود ۲ تا ۳ واحد نجومی از خورشید، است.
### کمربند سیارکها چقدر جرم دارد؟
جرم کل کمربند سیارکها کمتر از پنج درصد جرم ماه است.
### بزرگترین جرم کمربند سیارکها چیست؟
بزرگترین جرم کمربند سیارکها سرس، سیارهٔ کوتولهای به قطر حدود ۹۴۰ کیلومتر است.
### آیا عبور از کمربند سیارکها خطرناک است؟
نه، سیارکها در کمربند بسیار از هم دورند و فضاپیماها بیدردسر از آن میگذرند.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۳۰ مرداد ۱۴۰۵هیجیا، سیارکی تقریباً گردهیجیا چهارمین سیارک بزرگ کمربند اصلی است و شکلی تقریباً کروی دارد؛ برای همین برخی پژوهشگران آن را سیارهٔ کوتولهٔ احتمالی میدانند. نامش از هیجیا، الههٔ سلامت یونانی، آمده است.
- ۳۰ آبان ۱۴۰۴جرم اندک کمربند سیارکهاجرم کل کمربند سیارکها حدود ۳ درصد جرم ماه است و حدود ۶۰ درصد آن در چهار سیارک بزرگتر یعنی سرس، وستا، پالاس و هیجیا جمع است. اجرام شناختهشده در کمربند بهطور میانگین حدود یک میلیون کیلومتر از هم فاصله دارند.
- ۲۷ شهریور ۱۴۰۴وستا؛ دومین جرم بزرگ کمربند سیارکهاوستا با قطری حدود ۵۲۵ کیلومتر دومین جرم پرجرم کمربند سیارکهاست و فقط ۲۸ درصد جرم سرس را دارد. این پیشسیارهٔ سنگی تا حدی لایهلایه است و دو دهانهٔ عظیم بخش بزرگی از نیمکرهٔ جنوبی آن را گرفتهاند.
- ۱۹ بهمن ۱۴۰۳کمربند سیارکهاکمربند سیارکها ناحیه‌ای حلقه‌مانند در منظومهٔ شمسی است که تقریباً میان مدار مشتری و مریخ قرار دارد و شمار بسیار زیادی سیارک در آن میگردد.