دانشنامهجرم آسمانی
هایپریون Hyperion
هایپریون قمری نامنظم و اسفنجمانند از زحل است با قطر میانگین حدود ۲۷۰ کیلومتر و بهدلیل چرخش آشوبناک و ظاهر شبیه اسفنج مشهور است.
نامهای دیگر: Hyperion (moon)، هایپریون (قمر)

هایپریون را در ۱۸۴۸ ویلیام بوند و ویلیام لاسل مستقل از هم کشف کردند. این قمر در مدار زحل و فراتر از تیتان میگردد و یکی از بزرگترین قمرهای نامنظم منظومهٔ شمسی است؛ شکلش گرد نیست چون گرانش آن برای کروی کردنش کافی نبود.
## هایپریون چه شکلی دارد؟
تصویرهای فضاپیمای کاسینی–هویگنس که در ۲۰۰۵ از کنارش گذشت، سطحی پر از دهانههای عمیق و تیز را نشان دادند که شبیه اسفنج است. چگالی آن بسیار کم و حدود نیمی از چگالی آب است. بنابراین هایپریون بسیار متخلخل است و بخش بزرگی از درونش فضای خالی است. برخوردها در این بدنهٔ متخلخل جرم را بیرون نمیاندازند و بهجای آن مواد را فشرده میکنند و دهانهای عمیق میسازند.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| ابعاد تقریبی | درازترین بعد حدود ۳۶۰ کیلومتر |
| دورهٔ مداری | حدود ۲۱ روز |
| چگالی | حدود ۰٫۵ گرم بر سانتیمتر مکعب |
## چرخش آشوبناک
هایپریون به شکلی نامنظم میچرخد و محور و آهنگ چرخشش پیوسته تغییر میکند، نمونهای از چرخش آشوبناک. دلیلش شکل کشیده و تأثیر گرانشی تیتان است، زیرا مدار آن با مدار تیتان رابطهٔ تشدیدی ۴ به ۳ دارد. به همین دلیل نمیتواند مانند بیشتر قمرها دچار قفل کشندی شود.
## ترکیب
سطح آن بیشتر یخ آب است و لکههایی تیره از مواد آلی و کربندار دارد، و احتمالاً بقایای برخوردی کهن است. آن را گاهی با قمر فوبه مقایسه میکنند، هرچند منشأ متفاوتی دارند.
## پرسشهای رایج
### هایپریون چیست؟
هایپریون یکی از قمرهای زحل است که شکلی نامنظم و ظاهری اسفنجی دارد.
### چرا هایپریون شبیه اسفنج است؟
چون بسیار متخلخل است و برخوردها در آن دهانههای عمیق میسازند، بیآنکه مواد زیادی بیرون بریزد.
### چرخش آشوبناک چیست؟
یعنی محور و آهنگ چرخش جرم بهصورت نامنظم تغییر میکند و نمیتوان آن را برای مدت طولانی دقیق پیشبینی کرد، مانند آنچه در هایپریون دیده میشود.
### چه فضاپیمایی هایپریون را دیده است؟
کاسینی، در ۲۰۰۵، تصاویر نزدیک آن را فرستاد و پیش از آن وویجر ۲ هم از دور عکس گرفت.
تصویر روز ناسا
هیپریون، قمر زحل با دهانههای عجیب۲۱ اسفند ۱۴۰۱