دانشنامهپدیده
باد موسمی Monsoon
باد موسمی بادی فصلی است که جهت آن در طول سال برمیگردد و در بیشتر مناطق، بارندگی تابستانی فراوانی با خود می‌آورد. بزرگترین و شناخته‌شده‌ترین نمونهٔ آن در جنوب و جنوب‌شرق آسیاست.
نام‌های دیگر: موسمی
باد موسمی (موسمی، مونسون) جریانی بزرگ‌مقیاس از هواست که با تغییر فصل جهتش برمیگردد. نام «مونسون» از واژهٔ عربی «موسم» به معنی فصل آمده است. این پدیده زندگی میلیاردها نفر را در جنوب و شرق آسیا، آفریقای غربی و شمال استرالیا تعیین می‌کند.
باد موسمی چرا به وجود می‌آید؟
علت اصلی، تفاوت گرم‌شدن خشکی و دریاست. در تابستان خشکی زودتر و بیشتر از اقیانوس گرم میشود، هوای بالای آن بالا می‌رود و فشار پایین میشود؛ هوای مرطوب اقیانوس به‌سوی خشکی می‌آید و بارانی سنگین می‌ریزد. در زمستان خشکی سردتر از دریاست و جهت جریان برمیگردد: باد از خشکی به دریا می‌وزد و فصل خشک فرا می‌رسد. در واقع باد موسمی نسخهٔ بزرگ و فصلی نسیم دریا و خشکی است و اثر کوریولیس و جابه‌جایی کمربند بارانی نزدیک استوا نیز آن را شکل می‌دهد.
موسمی هند و اثر آن
در هند، موسمی تابستانی معمولاً اوایل ژوئن به کرالا می‌رسد و تا سپتامبر بیشتر بارش سالانه کشور را فراهم می‌کند. کشاورزی برنج و بسیاری از محصولات دیگر به آن وابسته است. تأخیر یا ضعف آن خشکسالی می‌آورد و شدتش سیلاب‌های ویرانگر. موسمی از سالی به سال دیگر تغییرات زیادی دارد و پدیده‌هایی مثل ال‌نینو روی آن اثر می‌گذارند.
موسمی در ایران
بخش عمدهٔ ایران تحت اثر مستقیم باد موسمی تابستانی نیست و تابستانش خشک است. فقط جنوب‌شرق کشور، به‌ویژه ساحل دریای عمان، گاهی رطوبت و ابرهایی از جریان موسمی هند می‌گیرد و گاهی بارش تابستانی کوتاه رخ می‌دهد. چنین بارشی البته با بارش عظیم هند قابل مقایسه نیست.
پرسش‌های رایج
### باد موسمی دقیقاً چیست؟
باد موسمی بادی است که با تغییر فصل جهتش برمیگردد و در بسیاری از منطقهها دورهای بسیار بارانی و دورهای خشک میسازد. تفاوت دمای خشکی و اقیانوس موتور اصلی آن است.
### باد موسمی کی شروع میشود؟
موسمی تابستانی هند معمولاً از حدود اول ژوئن (اوایل خرداد) در جنوب کشور آغاز میشود و در ژوئیه به بیشتر کشور می‌رسد. در سال‌های مختلف چند روز تا چند هفته جابه‌جا میشود.
### آیا موسمی فقط در آسیا وجود دارد؟
نه. موسمی در آفریقای غربی، شمال استرالیا و حتی جنوبغربی آمریکای شمالی هم دیده میشود، اما موسمی آسیا بزرگترین و پرجمعیتترین است.
### موسمی با طوفان حارهای فرق دارد؟
موسمی یک الگوی فصلی بزرگ باد و باران است، اما طوفان حارهای گردابی بزرگ و کوتاهعمر در اقیانوس است. البته گاه طوفانها در آغاز و پایان فصل موسمی شکل میگیرند.