پایونیر ۱۰ Pioneer 10

پایونیر ۱۰ (Pioneer 10) فضاپیمای بدون سرنشین ناسا بود که در ۲ مارس ۱۹۷۲ پرتاب شد. این فضاپیما نخستین جسمی ساخته‌دست انسان بود که از کمربند سیارک‌ها گذشت و نخستین کاوشگری بود که به مشتری رسید. پایونیر ۱۰ راه را برای فضاپیماهای بعدی مانند وویجر ۱ و وویجر ۲ هموار کرد.

اهداف و دستاوردهای مأموریت

پایونیر ۱۰ در ۳ دسامبر ۱۹۷۳ با فاصله‌ای حدود ۱۳۰ هزار کیلومتر از ابرهای مشتری گذشت. این فضاپیما نخستین تصاویر نزدیک از مشتری را فرستاد و دربارهٔ تابش شدید اطراف سیاره، میدان مغناطیسی آن و ساختار جو داده‌هایی به‌دست آورد. پیش از آن، دانشمندان نمی‌دانستند عبور از کمربند سیارک‌ها برای فضاپیما خطرناک است یا نه؛ پایونیر ۱۰ نشان داد که ذرات اندک آن مانعی جدی نیست. همچنین مقدار تابش در اطراف مشتری را اندازه گرفت که برای طراحی فضاپیماهای بعدی اهمیت داشت.

لوحی برای موجودات فرازمینی

بر بدنهٔ پایونیر ۱۰ لوحی فلزی نصب شده بود، با طراحی کارل ساگان و فرانک دریک و تصویرگری لیندا سالتسمن ساگان. روی لوح تصویر یک زن و یک مرد، موقعیت خورشید نسبت به تپ‌اخترها و مسیر فضاپیما حک شده است تا اگر روزی تمدنی فرازمینی آن را یافت، بتواند مبدأ آن را بشناسد. این ایده بعدها در صفحهٔ طلایی وویجر به شکل کامل‌تری دنبال شد.

سرنوشت پایونیر ۱۰

پایونیر ۱۰ در ۱۹۸۳ از مدار نپتون گذشت و رسماً از سیارات منظومهٔ شمسی عبور کرد. با دور شدن از خورشید، توان ارسال آن کم شد و آخرین سیگنال ضعیف در ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۰۳ دریافت شد. ارتباط بعدی ممکن نشد. این فضاپیما به سمت صورت فلکی ثور و ستارهٔ دبران می‌رود، اما رسیدن آن به آنجا بیش از ۲ میلیون سال طول می‌کشد.

پرسش‌های رایج

### پایونیر ۱۰ چه کاری انجام داد؟
پایونیر ۱۰ نخستین فضاپیمایی بود که از کمربند سیارک‌ها گذشت و به مشتری رسید و تصاویر نزدیک از آن گرفت.

### آخرین سیگنال پایونیر ۱۰ چه زمانی بود؟
آخرین سیگنال پایونیر ۱۰ در ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۰۳ دریافت شد و پس از آن ارتباط با آن قطع شد.

### لوح روی پایونیر ۱۰ چه بود؟
لوح پایونیر ۱۰ پیامی تصویری برای موجودات فرازمینی بود که تصویر انسان و موقعیت خورشید را نشان می‌داد.

### پایونیر ۱۰ اکنون کجاست؟
پایونیر ۱۰ در فضای میان‌ستاره‌ای و در مسیری رو به سوی صورت فلکی ثور است؛ هرچند سال‌هاست با آن تماس نداریم.