صورت فلکی ثور Taurus (constellation)

صورت فلکی ثور (Taurus) در آسمان زمستان، در کنار شکارچی، جای دارد و از پرنورترین نواحی آسمان به شمار می‌رود. دو شاخهٔ بلند گاو به سمت شرق کشیده می‌شود و پروین بر پشت آن می‌درخشد. در اسطوره‌های یونانی، گاو سفیدی است که زئوس برای ربودن اروپا خود را به شکل آن درآورد.

ثور چه چیزهایی دارد؟

چشم سرخ گاو، دبران، درخشان‌ترین ستارهٔ ثور است؛ غولی نارنجی‌رنگ در فاصلهٔ حدود ۶۵ سال نوری. دبران در واقع عضو خوشهٔ هیادس نیست و فقط در همان جهت دید ما قرار گرفته است. هیادس خوشه‌ای باز با فاصلهٔ حدود ۱۵۰ سال نوری است و یکی از نزدیک‌ترین خوشه‌های ستاره‌ای به ماست. خوشهٔ پروین در فاصلهٔ حدود ۴۴۰ سال نوری با چشم غیرمسلح شش یا هفت ستاره نشان می‌دهد و با دوربین دوچشمی ده‌ها ستاره.

نزدیک نوک شاخ جنوبی گاو، سحابی خرچنگ قرار دارد که بازماندهٔ ابرنواختری است که منجمان چینی و عرب در سال ۱۰۵۴ میلادی دیدند.

چگونه ثور را پیدا کنیم؟

از سه ستارهٔ کمربند شکارچی خطی به سمت بالا بکشید؛ به ستارهٔ نارنجی‌رنگ دبران می‌رسید و کمی آن‌سوتر خوشهٔ پروین. در شب‌های زمستان، ثور نخست در شرق و سپس بالای سر دیده می‌شود. خورشید حدود ۲۴ اردیبهشت تا ۳۱ خرداد از میان این صورت فلکی می‌گذرد و در آن مدت ثور قابل رصد نیست.

پرسش‌های رایج

### دبران چه نوع ستاره‌ای است؟
دبران یک غول نارنجی در صورت فلکی ثور است که قطر آن چند ده برابر خورشید است. در فارسی «چشم گاو» نامیده می‌شود و حدود ۶۵ سال نوری از ما فاصله دارد.

### پروین چند ستاره دارد؟
خوشهٔ پروین صدها ستاره دارد، اما با چشم غیرمسلح بیشتر مردم شش یا هفت ستارهٔ آن را می‌بینند. در آسمان تاریک و برای چشم‌های تیز، تعداد بیشتری هم دیده می‌شود.

### آیا ثور از ایران دیده می‌شود؟
بله. ثور یکی از صورت‌های فلکی زمستانی است و از اواخر پاییز تا اوایل بهار در آسمان شب ایران به‌خوبی دیده می‌شود.

### سحابی خرچنگ در کجای ثور است؟
سحابی خرچنگ نزدیک نوک شاخ جنوبی صورت فلکی ثور، در حدود یک درجه از ستارهٔ زتا ثور، قرار دارد. برای دیدنش به تلسکوپ نیاز است.