استارلینک Starlink

استارلینک (Starlink) بزرگ‌ترین شبکهٔ ماهواره‌ای تاریخ است و اسپیس‌ایکس آن را برای ارائهٔ اینترنت با تأخیر کم در سراسر جهان ساخته است. نخستین ۶۰ ماهواره در مه ۲۰۱۹ پرتاب شدند و از آن پس صدها پرتاب دیگر به شبکه افزوده‌اند. تا اوت ۲۰۲۶ شمار ماهواره‌های فعال از ۱۱ هزار بیشتر شده است.

استارلینک چگونه اینترنت می‌رساند؟

ماهواره‌های استارلینک بیشتر در ارتفاع حدود ۵۵۰ کیلومتری می‌چرخند (و در سال ۲۰۲۶ حدود ۴۴۰۰ ماهواره از آن‌ها به‌تدریج به حدود ۴۸۰ کیلومتر پایین آورده می‌شوند)، یعنی بسیار پایین‌تر از ماهواره‌های زمین‌ایستا که در حدود ۳۶ هزار کیلومتری‌اند. فاصلهٔ کمتر تأخیر سیگنال را از چند صد میلی‌ثانیه به چند ده میلی‌ثانیه می‌رساند. کاربر با یک آنتن کوچک مسطح به ماهواره‌های بالای سرش وصل می‌شود و ماهواره‌ها با پیوند لیزری میان خود داده را جابه‌جا می‌کنند.

چون هر ماهواره تنها بخشی از آسمان را می‌پوشاند و به سرعت از افق می‌گذرد، برای پوشش پیوسته باید هزاران ماهواره در چند صفحهٔ مداری قرار گیرند. ماهواره‌ها با پیشرانهٔ یونی ارتفاع خود را حفظ می‌کنند و در پایان عمر، که حدود چند سال است، عمداً در جو می‌سوزند.

مشکلات و انتقادها

گسترش استارلینک چند نگرانی ایجاد کرده است.

• اخترشناسی: ماهواره‌ها در عکس‌های بلندنمایی رد روشن می‌گذارند و برای رصدخانه‌هایی مانند رصدخانهٔ ورا روبین مزاحمت‌اند. اسپیس‌ایکس با تیره‌کردن سطح ماهواره‌ها آن را کمتر کرده است.
• زباله‌های فضایی: شمار زیاد ماهواره‌ها خطر برخورد را بالا می‌برد و بحثی دربارهٔ زباله‌های فضایی و سندروم کسلر پدید آورده است.
• تداخل رادیویی: سیگنال‌ها می‌توانند رصد رادیویی را مختل کنند.

اهمیت استارلینک

استارلینک برای مناطق روستایی، کشتی‌ها، هواپیماها و مناطق بحران‌زده خدمات ارتباطی فراهم می‌کند و بخش اصلی درآمد اسپیس‌ایکس را می‌سازد. همین درآمد بخشی از هزینهٔ توسعهٔ استارشیپ را تأمین می‌کند.

پرسش‌های رایج

### استارلینک چیست؟
استارلینک شبکه‌ای از ماهواره‌های کوچک در مدار پایین زمین است که اسپیس‌ایکس برای ارائهٔ اینترنت پرسرعت جهانی راه‌اندازی کرده است.

### ماهواره‌های استارلینک در چه ارتفاعی قرار دارند؟
ماهواره‌های استارلینک بیشتر در ارتفاع حدود ۵۵۰ کیلومتری از سطح زمین می‌چرخند؛ از سال ۲۰۲۶ بخشی از آن‌ها به حدود ۴۸۰ کیلومتر پایین آورده می‌شوند.

### آیا ماهواره‌های استارلینک را می‌توان با چشم دید؟
بله. بلافاصله پس از پرتاب، قطار ماهواره‌های استارلینک مثل رشته‌ای از نقطه‌های روشن در آسمان پس از غروب یا پیش از طلوع دیده می‌شود.

### استارلینک چه تأثیری بر اخترشناسی دارد؟
ردهای نورانی استارلینک در تصاویر نجومی ثبت می‌شوند و کار رصدخانه‌ها را دشوار می‌کنند، هرچند طراحی تیره‌تر ماهواره‌ها این اثر را کم کرده است.