اسپیس‌ایکس SpaceX

اسپیس‌ایکس (SpaceX) را ایلان ماسک در سال ۲۰۰۲ با هدف ارزان‌تر کردن سفر به فضا و در درازمدت امکان سکونت انسان در مریخ بنیان گذاشت. مقر اصلی آن پیش‌تر در هاثورن کالیفرنیا بود و از سال ۲۰۲۴ به استارِبیس، پایگاه آزمایش و ساخت استارشیپ در جنوب ایالت تگزاس، منتقل شد.

این شرکت از یک استارتاپ پرخطر به یکی از بزرگ‌ترین پرتاب‌کنندگان جهان تبدیل شده است. بخش بزرگی از پرتاب‌های مداری سالانهٔ جهان امروز با موشک‌های همین شرکت انجام می‌شود.

اسپیس‌ایکس چه دستاوردهایی داشته است؟

مهم‌ترین دستاورد اسپیس‌ایکس بازگرداندن و دوباره پرتاب کردن طبقهٔ اول موشک است. فالکون ۱ در سال ۲۰۰۸ به مدار رسید و نخستین موشک سوخت مایع ساختهٔ یک شرکت خصوصی بود که این کار را کرد. فالکون ۹ از سال ۲۰۱۰ پرواز می‌کند و در دسامبر ۲۰۱۵ طبقهٔ اولش برای نخستین بار پس از پرتاب محموله به مدار، سالم روی زمین نشست.

• فضاپیمای باری دراگون در سال ۲۰۱۲ نخستین فضاپیمای خصوصی بود که به ایستگاه فضایی بین‌المللی رسید.
• در مه ۲۰۲۰ دراگون خدمه برای نخستین بار فضانوردان را با یک فضاپیمای خصوصی به ایستگاه برد.
• فالکون هوی (Falcon Heavy) در سال ۲۰۱۸ نخستین پرواز خود را انجام داد و یکی از قدرتمندترین موشک‌های فعال جهان است.

پروژه‌های بزرگ اسپیس‌ایکس

اسپیس‌ایکس دو برنامهٔ بزرگ را همزمان پیش می‌برد. نخست استارلینک، صورت فلکی عظیم ماهواره‌های اینترنتی که اصلی‌ترین منبع درآمد شرکت است. دوم استارشیپ، سامانهٔ پرتاب کاملاً قابل استفادهٔ مجدد که قرار است محموله و خدمه را به ماه و در آینده مریخ برساند. ناسا نسخه‌ای از استارشیپ را برای فرود انسان در برنامهٔ آرتمیس انتخاب کرده است.

چرا موشک قابل استفادهٔ مجدد مهم است؟

بخش بزرگی از هزینهٔ هر پرتاب صرف ساخت خود موشک می‌شود. اگر طبقهٔ اول را بتوان چندین بار پرواز داد، هزینهٔ هر کیلوگرم محموله کاهش می‌یابد. همین رویکرد رقبا را هم به سمت طراحی موشک‌های بازگشت‌پذیر برده است، از جمله بلو اوریجین.

پرسش‌های رایج

### اسپیس‌ایکس را چه کسی ساخته است؟
اسپیس‌ایکس را ایلان ماسک در سال ۲۰۰۲ تأسیس کرد و او تا سال ۲۰۲۶ همچنان مدیرعامل و مدیر ارشد فناوری آن است.

### آیا اسپیس‌ایکس شرکت دولتی است؟
نه. اسپیس‌ایکس شرکتی خصوصی است، اما با سازمان‌هایی مانند ناسا قرارداد دارد و بخشی از درآمدش از پرتاب محموله‌ها و حمل فضانوردان برای دولت آمریکا تأمین می‌شود.

### اسپیس‌ایکس چه موشک‌هایی دارد؟
موشک‌های فعال اسپیس‌ایکس فالکون ۹ و فالکون هوی هستند و استارشیپ، بزرگ‌ترین موشک تاریخ، تا اکتبر ۲۰۲۶ هنوز در مرحلهٔ آزمایش پروازی است.

### چرا اسپیس‌ایکس موشک‌هایش را روی زمین فرود می‌آورد؟
اسپیس‌ایکس طبقهٔ اول موشک را فرود می‌آورد تا بتواند دوباره از آن استفاده کند و هزینهٔ پرتاب را کاهش دهد.