رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهزمینجا

آتشفشان تفتان Taftan

آتشفشان تفتان آتشفشانی لایه‌ای در جنوب‌شرق ایران، استان سیستان و بلوچستان، با ارتفاع حدود ۳۹۴۰ متر است. این آتشفشان فعالیت گازی و بخار دارد و بخشی از کمان آتشفشانی مکران است.

نام‌های دیگر: کوه تفتان

آتشفشان تفتان
Safa.daneshvar / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · منبع تصویر

کوه تفتان یک آتشفشان مخروطی و بلند در نزدیکی شهر خاش، در استان سیستان و بلوچستان، است. ارتفاع آن را حدود ۳۹۴۰ متر می‌دانند. تفتان از دور مثل تپه‌ای بزرگ و سه‌گوش در دشت‌های خشک اطراف دیده می‌شود و دو قلهٔ نزدیک به هم دارد.

تفتان چگونه پدید آمد؟

جنوب‌شرق ایران جایی است که پوستهٔ اقیانوسی دریای عمان زیر ایران فرو می‌رود؛ این ناحیه فرورانش مکران نام دارد. آب و مواد فرار آزادشده از ورقهٔ فرورونده به ذوب بخشی از گوشتهٔ بالای آن کمک می‌کنند و ماگما به سوی سطح بالا می‌آید و آتشفشانهایی مثل تفتان و بزمان در امتداد این کمان سر برمی‌آورند. این چرخه با زمین‌ساخت صفحه‌ای می‌خواند و سنگ‌های آن بیشتر آندزیت و داسیت‌اند، یعنی نوعی سنگ آذرین.

آیا تفتان فعال است؟

تفتان دارای فعالیت فومارولی، یعنی خروج گاز و بخار از روزنه‌های آتشفشانی، است. از دهانهٔ قلهٔ آن گاه گاز گوگردی و بخار آب بیرون می‌آید و بوی گوگرد در نزدیکی قله حس می‌شود. در روزهای صاف می‌توان بخار را از دور دید. فوران شدیدی از آن در تاریخ ثبت‌شده به‌روشنی گزارش نشده است. فعالیت گازی نشان می‌دهد سامانهٔ آتشفشانی هنوز گرما دارد، اما به‌تنهایی زمان فوران احتمالی را مشخص نمی‌کند.

صعود و گردشگری

تفتان مقصد کوهنوردی و کوه‌گردی است. صعود آن معمولاً با راهنمای محلی و از سمت خاش انجام می‌شود. بوی گوگرد، دود دهانه و سرمای ارتفاع باید جدی گرفته شود. گاز گوگردی در دهانه می‌تواند خطرناک باشد و نباید کنار فومارول‌ها ایستاد. بهترین فصل‌ها بهار و پاییز است و منطقه در تابستان گرم و در زمستان سرد است.

پرسش‌های رایج

  1. تفتان چند متر ارتفاع دارد؟

    تفتان حدود ۳۹۴۰ متر ارتفاع دارد و در استان سیستان و بلوچستان است.

  2. آیا تفتان آتشفشان فعال است؟

    تفتان آتشفشانی با فعالیت گازی است، چون هنوز گاز و بخار گوگردی از آن بیرون می‌آید. فوران بزرگ اخیری از آن ثبت نشده است.

  3. تفتان در کجاست؟

    تفتان در جنوب‌شرق ایران، نزدیک شهر خاش و مرز پاکستان، در استان سیستان و بلوچستان است.

  4. چرا بوی گوگرد از تفتان می‌آید؟

    گازهای آتشفشانی مثل سولفید هیدروژن و دی‌اکسید گوگرد از دهانه خارج می‌شوند. آن‌ها نشانهٔ گرمای هنوز زندهٔ ماگما در زیر آتشفشان‌اند.

منابع

  1. Global Volcanism Program: Taftan · Smithsonian Institution
  2. Plate Tectonics in a Nutshell · USGS

آخرین بازبینی:

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین