آتشفشان تفتان Taftan

کوه تفتان یک آتشفشان مخروطی و بلند در نزدیکی شهر خاش، در استان سیستان و بلوچستان، است. ارتفاع آن را حدود ۳۹۴۰ متر می‌دانند. تفتان از دور مثل تپه‌ای بزرگ و سه‌گوش در دشت‌های خشک اطراف دیده می‌شود و دو قلهٔ نزدیک به هم دارد.

تفتان چگونه پدید آمد؟

جنوب‌شرق ایران جایی است که پوستهٔ اقیانوسی دریای عمان زیر ایران فرو می‌رود؛ این ناحیه فرورانش مکران نام دارد. سنگ‌های فرورو ذوب می‌شوند و ماگما را به سطح می‌فرستند و آتشفشانهایی مثل تفتان و بزمان در امتداد این کمان سر برمی‌آورند. این چرخه با زمین‌ساخت صفحه‌ای می‌خواند و سنگ‌های آن بیشتر آندزیت و داسیت‌اند، یعنی نوعی سنگ آذرین.

آیا تفتان فعال است؟

تفتان به معنای دقیق «خفته» ولی دارای فعالیت فومارولی است. از دهانهٔ قلهٔ آن گاه گاز گوگردی و بخار آب بیرون می‌آید و بوی گوگرد در نزدیکی قله حس می‌شود. در روزهای صاف می‌توان بخار را از دور دید. فوران شدیدی از آن در تاریخ ثبت‌شده به‌روشنی گزارش نشده است. به همین دلیل دانشمندان و کوهنوردان آن را آتشفشانی بالقوه فعال می‌دانند و پایش لرزه‌ای می‌کنند.

صعود و گردشگری

تفتان مقصد کوهنوردی و کوه‌گردی است. صعود آن معمولاً با راهنمای محلی و از سمت خاش انجام می‌شود. بوی گوگرد، دود دهانه و سرمای ارتفاع باید جدی گرفته شود. گاز گوگردی در دهانه می‌تواند خطرناک باشد و نباید کنار فومارول‌ها ایستاد. بهترین فصل‌ها بهار و پاییز است و منطقه در تابستان گرم و در زمستان سرد است.

پرسش‌های رایج

### تفتان چند متر ارتفاع دارد؟
تفتان حدود ۳۹۴۰ متر ارتفاع دارد و در استان سیستان و بلوچستان است.

### آیا تفتان آتشفشان فعال است؟
تفتان آتشفشانی با فعالیت گازی است، چون هنوز گاز و بخار گوگردی از آن بیرون می‌آید. فوران بزرگ اخیری از آن ثبت نشده است.

### تفتان در کجاست؟
تفتان در جنوب‌شرق ایران، نزدیک شهر خاش و مرز پاکستان، در استان سیستان و بلوچستان است.

### چرا بوی گوگرد از تفتان می‌آید؟
گازهای آتشفشانی مثل سولفید هیدروژن و دی‌اکسید گوگرد از دهانه خارج می‌شوند. آن‌ها نشانهٔ گرمای هنوز زندهٔ ماگما در زیر آتشفشان‌اند.