دانشنامهجرم آسمانی
خلأ کیهانی Void
خلأ کیهانی ناحیه‌ای بسیار بزرگ از جهان است که تقریباً هیچ کهکشانی ندارد؛ این فضاهای خالی که قطرشان از دهها تا صدها میلیون سال نوری است، بیشترین حجم کیهان را میسازند.
نام‌های دیگر: Void (astronomy)
خلأ کیهانی (Void) ناحیه‌ای عظیم و کم‌چگال میان رشته‌ها و خوشه‌های کهکشانی است. قطر این حباب‌های خالی معمولاً حدود ۳۰ تا ۳۰۰ میلیون سال نوری است. با این حال خلأها کاملاً تهی نیستند؛ شمار اندکی کهکشان کوچک و گاز رقیق و ماده تاریک دارند.
مقیاس بزرگ جهان شبیه کف صابون یا اسفنج است: کهکشان‌ها روی دیواره‌ها و رشته‌ها جمع شدهاند و خلأها حفره‌های میان آن‌هایند. این الگو را «تار کیهانی» می‌نامند و رشته‌کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی بخش پرچگالی آن‌اند.
خلأها چگونه پدید آمدند؟
خلأها از نوسان‌های کوچک چگالی در جهان اولیه به وجود آمدند. نواحی کمی چگال‌تر با گرانش ماده را از دور خود کشیدند و ساختارها ساختند. ناحیه‌های کم‌چگال‌تر هم خالی‌تر شدند و با انبساط جهان بزرگتر شدند. شبیه‌سازی‌های کیهانی این شکل‌گیری را نشان می‌دهند.
مهم‌ترین خلأها
- خلأ گاوران (Boötes Void) با قطر حدود ۳۳۰ میلیون سال نوری از بزرگترینهاست؛ جزئیات آن در خلأ گاوران آمده است.
- خلأ محلی (Local Void) که در همسایگی گروه محلی و راه شیری قرار دارد و گروه ما را به آرامی از خود دور میکند.
مطالعهٔ خلأها به سنجش خواص انرژی تاریک و آزمایش مدلهای کیهانشناسی کمک میکند، چون ساختار آنها به دقت وابسته به رشد گرانشی است.
پرسش‌های رایج
### خلأ کیهانی چیست؟
خلأ کیهانی ناحیهٔ بسیار بزرگی از کیهان است که کهکشانهای بسیار کمی دارد و قطرش به دهها تا صدها میلیون سال نوری میرسد.
### آیا خلأ کیهانی کاملاً خالی است؟
خیر، هر خلأ شمار کمی کهکشان کوچک و گاز رقیق و ماده تاریک دارد. فقط چگالی آن بسیار پایین‌تر از متوسط جهان است.
### بزرگترین خلأ کیهانی کدام است؟
خلأ گاوران یکی از بزرگترینهاست و قطرش حدود ۳۳۰ میلیون سال نوری برآورد میشود. خلأهای بزرگتر هم پیشنهاد شدهاند ولی هنوز مورد بحثاند.
### خلأها چه اهمیتی در کیهانشناسی دارند؟
خلأها بیشترین حجم جهان را میسازند و ساختار آنها به آزمودن مدلهای رشد گرانشی و انرژی تاریک کمک میکند.