دانشنامهمفهوم
سال نوری Light-year
سال نوری فاصله‌ای است که نور در خلأ در یک سال می‌پیماید و حدود ۹٫۴۶ هزار میلیارد کیلومتر است؛ واحدی برای سنجش فاصلهٔ ستاره‌ها و کهکشان‌ها.
سال نوری یک واحد طول است، نه زمان. این یکا مسافتی است که نور در خلأ در یک سال ژولیوسی (۳۶۵٫۲۵ روز) طی می‌کند. چون سرعت نور حدود ۳۰۰ هزار کیلومتر بر ثانیه است، یک سال نوری برابر است با:
سال نوری چقدر است؟
یک سال نوری حدود ۶۳ هزار برابر فاصلهٔ زمین تا خورشید است، یعنی حدود ۶۳٬۲۴۱ واحد نجومی. اخترشناسان حرفهای معمولاً از پارسک استفاده میکنند که حدود ۳٫۲۶ سال نوری است، ولی سال نوری در بیان عمومی رایج‌تر است. نور خورشید حدود ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه تا زمین راه دارد و نور ماه حدود ۱٫۳ ثانیه.
چند مثال از فاصله‌ها
- نزدیکترین ستاره پس از خورشید، پروکسیما قنطورس، حدود ۴٫۲ سال نوری دور است.
- قطر قرص راه شیری حدود ۱۰۰ هزار سال نوری است.
- کهکشان آندرومدا حدود ۲٫۵ میلیون سال نوری از ما فاصله دارد.
- شعاع جهان قابل مشاهده حدود ۴۶ میلیارد سال نوری است.
سال نوری چه معنایی برای نگاه به گذشته دارد؟
چون نور زمان می‌برد تا برسد، هر چه جرمی دورتر باشد آن را در گذشته‌ای دورتر می‌بینیم. اگر ستاره‌ای ۱۰۰ سال نوری دور باشد، نوری که امروز می‌بینیم ۱۰۰ سال پیش از آن ستاره حرکت کرده است. به همین دلیل نجوم به‌نوعی ماشین زمان است و تلسکوپ‌ها با دیدن اجرام بسیار دور، تاریخ کیهان را مشاهده میکنند.
پرسش‌های رایج
### سال نوری واحد زمان است یا فاصله؟
سال نوری واحد فاصله است. این واحد مسافتی است که نور در یک سال می‌پیماید و ربطی به مدت زمان ندارد.
### یک سال نوری چند کیلومتر است؟
یک سال نوری حدود ۹٫۴۶ هزار میلیارد کیلومتر است، یعنی نزدیک به ۹٬۴۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر.
### فاصلهٔ ما تا نزدیکترین ستاره چند سال نوری است؟
پس از خورشید، نزدیکترین ستاره پروکسیما قنطورس است که حدود ۴٫۲ سال نوری از ما فاصله دارد.
### چرا اخترشناسان بهجای سال نوری از پارسک استفاده میکنند؟
پارسک مستقیماً از روش اندازهگیری اختلاف منظر به دست میآید و در محاسبات حرفهای راحتتر است. یک پارسک حدود ۳٫۲۶ سال نوری است.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۲۸ شهریور ۱۴۰۵آسمان شب گذشته استشباهنگ، درخشانترین ستارهٔ آسمان شب، حدود ۸٫۶ سال نوری از ما فاصله دارد. چون سال نوری مسافتی است که نور در یک سال می‌پیماید، نوری که امشب از شباهنگ می‌بینیم حدود ۸٫۶ سال پیش از آن راه افتاده است؛ یعنی ستاره را چنان میب…
- ۱۸ مرداد ۱۴۰۳نگاه به گذشتهٔ کهکشانهانور کهکشانهای دور مدت بسیار درازی در راه است، پس تلسکوپ‌ها گذشتهٔ آنها را نشان میدهند؛ اخترشناسان این فاصلهٔ زمانی را «زمان بازنگری» (lookback time) مینامند.
- ۵ فروردین ۱۴۰۳نگاه به گذشتهنور ستاره‌ها زمان می‌برد تا به ما برسد؛ مثلاً نور ستارهٔ ۶۱ دجاجه حدود ۱۰٫۳ سال راه می‌پیماید. پس هرچه جرمی دورتر باشد، آن را در گذشته‌ای دورتر می‌بینیم.
- ۱ اسفند ۱۴۰۲نگاه به گذشته با تلسکوپنور ستاره‌ها و کهکشان‌ها سالهای بسیار طول میکشد تا به ما برسد؛ پس هرچه دورتر ببینیم، به گذشته‌ای دورتر نگاه کردهایم.
- ۲۲ آذر ۱۴۰۲نگاه به گذشته با نور ستارههانور ستاره‌ها زمان می‌برد تا به ما برسد؛ مثلاً نور ستارهٔ ۶۱ دجاجه حدود ۱۰٫۳ سال راه است، پس آن را آنگونه می‌بینیم که ده سال پیش بوده است. هرچه ستاره دورتر باشد، ژرفتر در گذشتهاش می‌بینیم.
تصویر روز ناسا
۵۰ سال نوری تا ۵۱ پگاسوس۱۸ مهر ۱۴۰۴